Cảng Thạch Phong: Làm sao một mảnh đá có thể đẩy Wufan ra biển, đồng thời viết lại bờ biển

30 giây tóm tắt: Ngày 31 tháng 10 năm 1973, cảng Thạch Phong tại bờ biển Bắc Wufan ném quả đá đầu tiên. Ngày 31 tháng 10 năm 1976, công trình giai đoạn đầu hoàn thành, 6 thuyền nhanh hải quan, 3 tàu quân sự và 5 tàu thương mại lượn vào cảng mới, khoảng 300.000 người đến dâng tham dự. Cảng từng được kỳ vọng trở thành một thành phố cảng có thể chứa đựng 500.000 người, nhưng đến năm 1981 chỉ có khoảng 210.000 người. Nó thành công trong việc mang hàng hóa vào miền Trung, đồng thời thay đổi điều kiện sống của chợ cổ Wufan, bờ cát và sinh vật biển. ^{1 2 3}

Trước khi một quả đá rơi xuống, Wufan đã là một cảng

Wufan không phải là nơi mới xuất hiện mối quan hệ với biển sau khi cảng Thạch Phong xuất hiện. Theo tài liệu lịch sử địa phương từ Viện Lưu trữ Taiwan, Wufan đã có thuyền buồm thương mại vào thời đại Thanh, và khu phố thị trường dọc theo bờ cảng liên tục dịch chuyển về phía nam. Cư dân địa phương nhiệt hợp, phơi lưới, xây nhà trên stêu, hàng hóa được bốc xuống ở chợ và vận chuyển vào các cửa hàng hai bên con đường Wufan. Một cảng không phải là một đường đường thẳng cố định, mà là nơi được cát silt và thuyền tàu cùng thúc đẩy. Sự thay đổi này cũng đòi hỏi lịch sử cảng phải đọc cả bản đồ kỹ thuật, bản đồ địa phương và sự di cư của con người, nếu không chỉ còn lại là một cơ sở hạ tầng bờ biển trông ổn nhưng thực chất liên tục bị tái cấu trúc. ⁴

Lịch sử của Công ty Cảng Taiwan cũng giữ lại một dấu mốc địa danh khác. Wufan cũng gọi là "Thủng đá gỗ" và do cư dân địa phương nhiều người làm nghề hợp nên còn có danh hiệu "Làng lưới". Những tên gọi này không chỉ là trang trí cho du lịch giải thích, mà chứng minh rằng cảng thị trường ban đầu được tạo thành từ những con thuyền nhỏ, lưới hợp và khu phố địa phương, sau đó mới được tái thiết kế thành một cảng quốc tế có thể chứa đựng những con tàu thương mại lớn. ²

![Cảng cá Wufan năm 2022, thuyền trong cảng và chân trời thành phố] (https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6c/2022_Wuqi_Fishing_Port_xiii.jpg)

• Cảng cá Wufan năm 2022. Nhiếp ảnh: Taiwankengo, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Nguồn ảnh: [Trang tệp] (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2022_Wuqi_Fishing_Port_xiii.jpg). ⁵*

Trong bức ảnh này, những con thuyền, bờ biển và các tòa nhà phía sau không thuộc cùng một thời đại với thuyền buồm thương mại của Wufan thời đại Thanh, nhưng vẫn cho thấy "cảng" vẫn là một tiêu chuẩn đo lường cuộc sống, không chỉ là cửa ra vào của những con tàu lớn. Cảng Thạch Phong kết nối Wufan vào hệ thống vận tải biển toàn cầu, trong khi cảng cá Wufan vẫn giữ lại mối quan hệ gần gũi giữa con người và thuyền tàu, hàng hóa và khu phố. Sự tồn tại đồng thời của hai loại cảng chứng minh rằng cảng thị trường địa phương chưa bị hoàn toàn thay thế bởi một dự án kỹ thuật duy nhất. ^{2 4 5}

Vào những năm 1930, Chính quyền Toàn quyền Đế quốc Nhật Bản từng đưa Wufan vào kế hoạch "Cảng cao mới", cố gắng phát triển đồng thời cảng thương mại, cảng công nghiệp và cảng hải sản. Chiến tranh làm cho dự án bị dở lại. Sau chiến tranh năm 1946, Cơ quan Thiết lập Cảng Thạch Phong được thành lập, chuẩn bị cho công tác tái thiết, và Wufan tạm thời hồi sinh thương mại với Thượng Hải, Phúc Kiến, Hạ Mông, Quảng Châu và Thâm Quyến. Tuy nhiên, khó khăn tài chính và sự phản đối hai bờ eo biển sau năm 1949 khiến việc tái thiết bị trì hoãn. Thất bại sớm nhất của cảng không phải là thiếu kỹ thuật, mà là nó bị áp lực từ ngân sách quốc gia và chính trị địa chính trị đặt ra dấu dừng tạm thời. ^{1 3 4}

📝 Ghi chú của người biên tập
Điểm khởi đầu của cảng Thạch Phong không phải là một bản đồ đầy đủ, mà là ký ức của một thành phố cảng bị cát silt và chính trị thay đổi liên tục.

Miền Trung cần một cánh cửa, nhưng cánh cửa nên mở ở đâu?

Vào những năm 1960, thương mại xuất nhập khẩu của Đảo Taiwan tăng nhanh, và cảng Bắc Kể và cảng Hải Khẩu dần bị tắc nghẽn. Theo lịch sử của Công ty Cảng Thạch Phong, chính phủ khởi động điều tra địa điểm cảng mới vào năm 1968, hoàn thành báo cáo vào năm 1969, và Hội đồng Hành chính pháp quyết định chọn Thạch Phong làm cảng mới kết hợp thương mại, công nghiệp và hải sản. Quyết định này đưa Wufan từ một cảng địa phương vào vấn đề phân bổ nguồn lực toàn đảo. ²

Theo tài liệu từ Bộ Quản lý Hồ sơ, vào năm 1966, hai chuyên gia của Liên Hợp Quốc tới tham vấn. Chuyên gia cho rằng Bắc Kể bị giới hạn bởi địa hình, không gian mở rộng hạn chế, và cần thiết phải xây dựng cảng mới. Các thương nhân địa phương không chỉ nói rằng Thạch Phong cần một cảng, mà còn đưa ra lý do về khối lượng hàng hóa của miền Trung, giá bất động sản, khu vực lợi ích và nguồn cung điện. Họ cố gắng chứng minh rằng việc xây dựng cảng tại Thạch Phong là vấn đề cân bằng giữa bắc và nam của cả nước. ¹

Đây là một chi tiết thường bị che giấu bởi câu chuyện về Dự án Mười Lớn. Cảng Thạch Phong không phải là chính phủ đặt một cảng lên bản đồ, mà còn có sự tham gia của người dân địa phương tham gia hội thảo, nộp hồ sơ nghiên cứu và vận động. Điều này không có nghĩa là người dân kiểm soát hoàn toàn hướng đi của dự án, mà là sự sinh ra của cảng vừa chứa đựng kế hoạch quốc gia và nhu cầu địa phương, hai phần không hoàn toàn trùng khớp. ^{1 4}

Ngày 1 tháng 2 năm 1971, Cơ quan Kỹ thuật Cảng Thạch Phong được thành lập. Ngày 31 tháng 10 năm 1973, Phó Chủ tịch Ủy ban Xây dựng Cảng Thạch Phong của Tỉnh Taiwan, Chen Shuxi, ném quả đá đầu tiên vào bờ biển Bắc, đánh dấu sự khởi đầng chính thức của công trình chính. Hành động này sau này được ghi nhận như một lễ khánh thành, nhưng thực tế nó cũng đánh dấu một sự chuyển đổi địa hình: Từ ngày hôm đó, bờ cát không chỉ là nơi thuyền neo nữa, mà trở thành một công trình cần được sắp xếp lại bởi bờ phá, kênh đào và bến tàu. ^{1 2}

Kỹ sư không phải đang xây một bức tường trên biển

Phần khó nhất của cảng Thạch Phong không phải là vẽ bến tàu lên bản đồ biển, mà là duy trì hoạt động của một cảng trên bờ cát phía tây. Theo tài liệu chuyên đề từ Bộ Quản lý Hồ sơ, khu vực cảng phải đối mặt với gió mùa đông bắc, chênh lệch mực nước và cát bồi. Ba giai đoạn công trình xây dựng tổng cộng 14.045 mét bờ phá và 27 bến tàu sâu nước. Những con số này không chỉ là cuộc thi về quy mô, mà cho thấy cảng phải đưa sóng biển và cát silt vào phạm vi kiểm soát trước khi tàu có thể vào được. ¹

Công trình xây dựng cảng áp dụng kỹ thuật thùa nhọn. Thùa nhọn có thể được sản xuất trên đất liền trước khi được kéo ra biển và định vị, như những khối xếp hình. Do thời gian thích hợp cho thi công chỉ có hạn trong năm, nhóm thiết kế không chỉ tiến triển từ bờ biển ra biển, mà áp dụng phương pháp thi công "nhảy đảo", đặt những thùa nhọn cô lập ở giữa biển, rồi kết nối từ nhiều điểm tới bốn phía. Phương pháp này giúp lịch thi công thương lượng với mùa gió, thay vì giả vờ như mùa gió không tồn tại. ¹

Theo nghiên cứu từ Viện Nghiên cứu Giao thông, Bộ Giao thông, cát bồi và cát bay quanh cảng Thạch Phong không phải là vấn đề cũ đã biến mất sau khi xây dựng cảng. Nghiên cứu dựa trên dữ liệu địa hình dài hạn và giám sát thực địa để phân tích bồi đắp, xói mòn, lượng cát bay và chất lượng không khí trong khu vực cảng. Tóm tắt nghiên cứu cho rằng bức tường chắn cát, hàng rào chống gió và rào chắn cát có thể giữ cát ở khu vực cố định, giảm cơ hội xâm nhập vào kênh đào và hồ cảng, nhưng những cơ sở này cũng đồng nghĩa với việc cảng phải đầu tư bảo trì lâu dài. ⁶

Một nghiên cứu mô hình nước năm 2022 mô phỏng sự thay đổi cát bồi trong và ngoài cảng sau khi hoàn thành bờ phá bên ngoài từ xa. Nghiên cứu quan sát thấy sự tích tụ ở phía bắc của bờ phá, hố xói ở phía tây của bờ phá, và sự xói nhẹ ở khu vực phía nam. Những kết quả này không thể thay thế cho đánh giá kỹ thuật đầy đủ, nhưng đủ để nhắc nhở người đọc rằng bờ phá không chỉ là cánh cửa chắn sóng biển, mà còn thay đổi hướng đi của cát. ⁷

📝 Ghi chú của người biên tập
Nơi cảng giống như kiến trúc nhất là bờ phá, và nơi cảng không giống kiến trúc nhất cũng là bờ phá, vì sau khi hoàn thành, biển vẫn tiếp tục thi công.

Năm 1976, 300.000 người đến xem một cảng mới mở cửa

Ngày 31 tháng 10 năm 1976, cảng Thạch Phong hoàn thành giai đoạn đầu và chính thức mở cửa. Theo bộ phim lễ khánh thành được lưu giữ bởi Bộ Khoảng khắng khoái Văn hóa Quốc gia, ngày này không chỉ là một dòng thời gian kỹ thuật. Trong phim, 6 thuyền nhanh hải quan thực hiện biểu diễn trên nước, sau đó được thuyền phun dẫn dắt trong buổi lễ, 3 tàu quân sự và 5 tàu thương mại chở ngô, hàng hóa và vải liệu chậm rãi vào cảng. ³

Lễ hội cũng có mặt một mặt lễ tích lý. Việc mở cảng được bố trí như một buổi tưởng nhớ sinh nhật lần thứ 90 của Chiang Kai-shek, và những người công nhận được công nhận vì công trình. Tuy nhiên, cùng một khung cảnh cũng có ký ức phổ thông của dân chúng khó kiểm soát hoàn toàn. Theo tài liệu và phim, khoảng 300.000 người đổ về cảng vào ngày hôm đó, gây ùn tắc giao thông trong vài giờ, và trong ba ngày mở cửa cho tham quan, khoảng 500.000 lượt người đến tham dự. Cảng không chỉ là sân khấu để nhà nước trưng ra sự hiện đại hóa, mà còng trở thành công trình công cộng lần đầu tiên mà cư dân miền Trung tiếp cận với một dự án kỹ thuật lớn trên vịnh biển. ^{1 3}

Giai đoạn đầu có 7 bến tàu, với dự báo khả năng vận hành hàng năm là 2.800.000 tấn. Các giai đoạn hai và ba tiếp tục cho đến năm 1983, khi công trình giai đoạn đầu mới thực sự hoàn thành. Dữ liệu cảng cho rằng việc mở cửa năm 1976 được đặt trong bối cảnh chuyển đổi dài hơn: Cảng Thạch Phong mở cửa cho đầu tư tư nhân kinh doanh kho bãi và dịch vụ bốc dỡ, trở thành một trường hợp điển hình sớm cho sự khai thác công cộng trong ngành cảng. ^{2 3}

Điều này cho thấy "mở cửa" không phải là hoàn thành, mà là khởi đầu từ kỹ thuật sang vận hành. Cảng cần nguồn hàng, tuyến đường hàng không, kho bãi, doanh nghiệp bốc dỡ, quy định quản lý và công nghiệp khu vực lợi ích. Nếu không có những yếu tố này, bờ phá dài bao nhiêu cũng chỉ là một hình dạng bờ biển tốn kém. ²

![Khu vực cảng Thạch Phong và bờ phá] (https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/86/Taiwan_Taichung_Port.jpg)

• Khu vực cảng Thạch Phong và bờ phá. Nhiếp ảnh: Mnb, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Nguồn ảnh: [Trang tệp] (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Taiwan_Taichung_Port.jpg). ⁸*

Tại sao giấc mơ đô thị cảng không lớn lên theo bản đồ?

Kế hoạch khu vực đặc biệt của Thạch Phong năm 1972 đưa Wufan, Thanh Tâm, Thanh Lực và Long Chương vào một hình ảnh phát triển đô thị cảng, mục tiêu xây dựng một thành phố cảng hiện đại có thể chứa đựng 500.000 người. Kế hoạch tin rằng cảng sẽ mang lại nhà máy, căn hộ, đường phố và dịch vụ, và dân số sẽ tăng theo cùng với ngành công nghiệp. ¹

Tuy nhiên, theo tài liệu từ Bộ Quản lý Hồ sơ, vào năm 1981, dân số thực tế của khu vực đặc biệt chỉ khoảng 210.000 người, còn xa so với mục tiêu 500.000. Cảng đã hoàn thành, nhưng đô thị không lớn lên theo tốc độ trên bản đồ. Điều này không chỉ là thất bại trong kế hoạch, mà cũng cho thấy lợi ích kinh tế của một cảng không tự động lan tỏa đến từng khu phố. ¹

Theo bài viết địa phương từ Viện Lưu trữ Taiwan, khoảng cách giữa kết quả và thực tế được mô tả gần gũi với cuộc sống. Trong quá trình xây dựng cảng, cát biển được đổ để lấp đầy đất nông nghiệp và mộ phần ở phía đông của đường văn hóa, tạo thành khu vực phát triển mới. Khi trụ sở huyện, văn phòng hộ tịch, trạm cảnh sát và chợ đãng chuyển đi, dân số và lư lượng người trong chợ cổ Wufan dời ra ngoài. Những con phố cũ và kênh rạch ban đầu cũng bị thay đổi. Chợ cổ không hồi sinh thịnh hành như thời đại Thanh chỉ vì sự xuất hiện của một cảng lớn, mà thay vào đó mất đi vị trí trung tâm giữa khu vực phát triển mới và giấc mơ đô thị cảng. ⁴

Cảng mang lại cơ hội kinh doanh mới, đồng thời mang lại kiểm soát mới. Theo hồ sơ của viện lưu trữ, vào giữa những năm 1970, Wufan và Thanh Tâm từng hình thành một khu phố hàng nhập khẩu, với hàng hóa được vận chuyển qua các thuyền dừng ở cảng Thạch Phong hoặc gửi hàng. Trong thời kỳ trấn áp, cửa hàng cũng có thể phải đối mặt với thanh tra tình báo, thuế, vệ sinh và kiểm tra nhà nước. Lịch sử không thể chỉ được viết thành "cảng mang lại sự thịnh vượng", vì sự thịnh vượng trong lưu thông hàng hóa đồng thời bị khung giới hạn bởi tiền tệ, nhập khẩu và quy tắc an ninh chính trị. ⁴

📝 Ghi chú của người biên tập
Một cảng có thể giúp hàng hóa dễ dàng vượt biển, nhưng không đảm bảo dòng người trong chợ cổ sẽ quay lại trên cùng một con đường.

Sau động đất 921, cảng từ một dự án anh hùng trở thành hiện trường bảo trì

Động đất 921 năm 1999 làm các bến tàu của cảng Thạch Phong bị sụp đổ, và các thiết bị như băng chuyền vận chuyển ngũ cốc cũng bị hư hại. Nếu lịch sử của cảng chỉ dừng lại ở năm 1976 khi mở cửa, thì cơ sở hạ tầng sẽ bị viết lại như một tác phẩm một lần. Theo tài liệu, sau thiên tai, khu vực cảng tiếp tục tái thiết, và hoạt động cùng thiết bị bốc dỡ dần hồi phục. ¹

Theo bài viết từ Bộ Quản lý Hồ sơ, một con số so sánh mô tả giai đoạn tái thiết: khối lượng hàng ban đầu của cảng khoảng 6.000 tấn, và trong mười năm sau thiên tai, đạt đến hơn 30.000.000 tấn mỗi năm. Con số này phù hợp để hiểu biết về sự thay đổi quy mô của cảng trong dài hạn, nhưng không thể suy luận rằng tất cả cư dân lân cận đều được lợi bất kể. Cần thêm dữ liệu về ngành công nghiệp, việc làm, ô nhiễm, giao thông và phân phới đất đai để phân biệt giữa sự tăng trưởng khối lượng hàng và cải thiện cuộc sống địa phương. ¹

Quy chế của cảng Thạch Phong cũng đang thay đổi. Năm 2012, Cục Cảng Thạch Phong ban đầu chuyển đổi thành Công ty Cổ phần Cảng Taiwan - Chi nhánh Cảng Thạch Phong, đưa cảng từ quản lý cơ quan vào khung kinh doanh của công ty nhà nước. Điều này không chỉ là thay đổi biểu tượng, mà là sự phân chia lại trách nhiệm trong quản lý cảng giữa chính phủ, quyền lực công cộng và hiệu quả vận hành. ^{2 3}

Sự gia tăng khối lượng hàng của cảng cũng không đồng nghĩa với sự tăng trưởng của mọi ngành công nghiệp địa phương. Theo hồ sơ của Wufan, khu phố hàng nhập khẩu tăng từ khoảng 20 cửa hàng vào giữa những năm 1970, lên đến hơn 200 cửa hàng vào khoảng năm 1975-1976, và giảm còn khoảng 30 cửa hàng vào năm 2010. Sự lên xuống này liên quan đến du lịch đi nước ngoài, kiểm soát tiền tệ, mở cửa nhập khẩu và sự chuyển dịch công nghiệp. Cảng mang thế giới đến phố, và khi quy tắc thị trường thế giới thay đổi, nó cũng có thể mang theo những người kinh doanh dựa vào hàng hóa hiếm có. ⁴

Do đó, lịch sử địa phương của Thạch Phong không thể chỉ được tóm tắt bằng "cảng mang lại sự thịnh vượng". Đối với cơ quan quản lý cảng, cảng là khối lượng hàng, bến tàu và tuyến đường hàng không. Đối với chủ cửa hàng chợ cổ, cảng có thể là những gói trà, quần áo và hàng hóa mà thuyền viên mang lên bờ. Đối với nhà buôn trong thời kỳ trấn áp, cảng cũng có thể đồng nghĩa với rủi ro bị thanh tra thuế, giám sát tình báo và hàng bị tịch thu. Những người ở cùng một bờ cảng nhìn thấy không cùng một thế giới. ^{2 4}

Cảng cũng liên tục phải đối mặt với cát. Theo báo cáo từ Viện Nghiên cứu Giao thông, Bộ Giao thông, cát bay và cát bồi ở khu vực phía bắc của cảng Thạch Phong cần được giám sát, cố định và bảo trì hồ cảng. Trang web của Công ty Cảng Taiwan gần đây đưa việc xử lý cát bay và cát bồi vào danh sách công việc liên tục của khu vực cảng. Cảng không phải là nơi loại bỏ thiên nhiên rồi mới bắt đầu hoạt động, mà là nơi liên tục trả phí duy trì cho các điều kiện thiên nhiên trong quá trình vận hành. ^{6 9}

Khi "đổ đất" trở thành hiện thời

Năm 2026, Bản tin Cảng Của Chúng Ta của Truyền hình Công cộng báo cáo về dự án bờ biển đổ đất mới của cảng Thạch Phong. Theo dữ liệu công khai của công ty cảng, dự án có ngân sách 104.63 triệu đồng, thời gian từ ngày 31 tháng 5 năm 2023 đến ngày 30 tháng 9 năm 2027, kế hoạch hoàn thành 50 hecta đất đổ, và sử dụng kỹ thuật thùa nhọn, bờ phá, xới đục để cung cấp cơ sở hạ tầng năng lượng và không gian chứa đất cho khu vực cảng. ^{10 11}

Bản tin của Truyền hình Công cộng đưa vấn đề trở lại phía bên ngoài cảng. Cá heo trắng của Đảo Taiwan là một nhóm phụ đặc hữu của bờ biển phía tây, và cảng Thạch Phong được báo cáo là khu vực hoạt động quan trọng. Các tổ chức dân sự nghi ngờ rằng dự án đổ đất liên quan đến động lực của cá heo trắng, và đưa ra các quan điểm pháp lý và môi trường khác nhau về "đánh giá tác động môi trường" đã được chấp nhận trong khu vực bên trong bờ phá hiện có. Đơn vị cảng nói rằng khu vực đổ đất nằm trong khu vực bờ phá hiện có, thuộc công trình của cảng. Nên giữ lại cả hai quan điểm, vì bản thân báo cáo chỉ ra sự tranh cãi đang diễn ra, chứ không phải một phán quyết pháp lý đã hoàn thành. ¹⁰

Điểm nghẹn trong lịch sử là, vào những năm 1970, cảng Thạch Phong sử dụng bờ phá và thùa nhọn để biến bờ biển thành khu vực có thể quản lý được, trong khi vào những năm 2020, lại sử dụng bờ phá và thùa nhọn để xử lý chuyển đổi năng lượng, xới đục và nhu cầu đất đai. Ngôn ngữ kỹ thuật trông giống nhau, nhưng câu hỏi của xã hội thì khác. Ban đầu chủ yếu hỏi "có thể xây dựng được không?", bây giờ còn phải hỏi "sau khi xây dựng, ai chịu chi phí?", "những loài nào và cuộc sống nào được tính vào kế hoạch?", "quy trình môi trường nên diễn ra ở giai đoạn nào?". ^{1 10 11}

Điều này không có nghĩa là dự án ban đầu chỉ là phá hủy, cũng không có nghĩa là mọi câu hỏi môi trường hiện nay sẽ tự động phủ nhận cảng. Một cách chính xác hơn là nói rằng cảng Thạch Phong đã tập trung vấn đề hiện đại hóa của Đảo Taiwan lên một đường bờ biển: nhà nước cần năng lượng, hàng hóa và công nghiệp khu vực lợi ích, địa phương cần công việc, giao thông và không gian sống, và bờ biển không phải là mảnh đất trống, mà là môi trường có cát silt, cá chép, ngành công nghiệp hải sản và ký ức lâu dài. ^{10 4 6}

Đường bờ biển này cũng có một thời gian khác. Theo dữ liệu của cảng, năm 1976 mở cửa, năm 2010 tăng trưởng khối lượng hàng hóa, và năm 2012 chuyển đổi công ty, kết nối thành một lịch sử vận hành. Theo tài liệu địa phương, thuyền buồm thời đại Thanh, thương mại tạm thời sau chiến tranh, sự lên xuống của khu phố hàng nhập khẩu và sự dời dân của chợ cổ được đặt trên một dòng thời gian khác. Hai dòng thời gian đều đúng, nhưng không tự nhiên hòa trộn thành "dự án thành công". Một dòng thời gian trả lời cảng có thể hoạt động liên tục hay không, dòng thời gian kia hỏi xem việc vận hành của cảng có giúp các khu phố ban đầu giữ được vị trí của mình hay không. ^{2 4}

Nếu chỉ nhìn thấy lễ khánh thành, cảng Thạch Phong giống như nhà nước mang thế giới vào bên trong. Nếu nhìn thấy thêm chợ cổ và bờ cát, nó cũng giống như nhà nước tái sắp xếp ai có thể tiếp cận biển, những mảnh đất nào có thể được đổ, và những ngành công nghiệp nào xứng đáng được giữ lại. Điều này không phải là buộc trách nhiệm cho tất cả hậu quả cho một dự án, mà là công nhận rằng sự hoàn thành của một dự án lớn thường chỉ là ngày mà các lợi ích khác nhau bắt đầu cùng tồn tại. ^{1 10 4}

Nhìn một cảng, không chỉ nhìn thuyền tải

Lịch sử của cảng Thạch Phong có thể bắt đầu từ quả đá năm 1973, cũng có thể bắt đầu từ chợ cũ Wufan thời đại Thanh. Một phía cho chúng ta thấy cách kỹ thuật quốc gia kết nối bờ cát vào thương mại biển quốc tế, một phía khác nhắc nhở chúng ta rằng cảng chưa bao giờ là nơi do kỹ sư đặt tên lần đầu. Nó trước hết thuộc về những người nhiệt hợp, những người cửa hàng chở hàng, những kênh thuyền thay đổi và những người cư trú bị sông cát thay đổi. ^{2 4}

Lễ khánh thành năm 1976 đóng gói cảng như một cánh cửa mở ra thế giới. 300.000 người tham dự, tiếng còi của tàu thương mại, tàu quân sự và thuyền phun xếp hàng vào cảng. Tuy nhiên, liệu cánh cửa thực sự mở ra hay không phụ thuộc vào việc hàng hóa, chế độ, ngành công nghiệp và địa phương có cùng tiếp nhận nó hay không. Bản đồ đô thị cảng 500.000 người chưa được thực hiện hoàn toàn, và chợ cổ cũng không hồi sinh như cảng mới. ^{1 3 4}

Hôm nay, khi nhìn vào cảng Thạch Phong, chúng ta có thể trước tiên nhìn thấy bờ phá, rồi nhìn thấy cát. Bờ phá cho chúng ta thấy cách con người cố định bờ biển, còn cát cho chúng ta thấy bờ biển chưa bao giờ thực sự cố định. Nhìn xa hơn, nếu chúng ta có thể thấy vấn đề của cá heo trắng, chúng ta sẽ hiểu rằng cảng Thạch Phong không phải là một phần của Dự án Mười Lớn đã kết thúc, mà là một dự án công cộng vẫn đang quyết định cách sử dụng biển. ^{10 7 6}

Chúng ta cũng có thể nhìn một lần nữa vào con phố Wufan ngoài cảng. Đường phố, bến tàu và bờ phá trong cảng mang quy mô lớn vào địa phương, trong khi các ngôi chùa, ngôi nhà cũ và các cửa hàng trong chợ cổ vẫn giữ thời gian ở quy mô nhỏ. Hai thứ không cần phải được sắp xếp thành ai đại diện cho tiến bộ, ai đại diện cho lùt khot. Chúng cùng cho thấy rằng hạ tầng sẽ để lại những con đường mới, đồng thời khiến những con đường cũ trở nên khó nhìn thấy hơn. Nếu một bài viết lịch sử chỉ giữ lại khu vực cảng, nó sẽ bỏ qua những người không được ghi vào báo cáo hoàn thành công trình. ^{1 4 11}

📝 Ghi chú của người biên tập
Điều đáng nhớ nhất về cảng Thạch Phong không phải là con người cuối cùng biến biển thành cảng, mà là sau khi cảng được xây dựng, con người vẫn phải học cách sống cùng biển.

Tài liệu tham khảo

Đọc thêm

Cảng Thạch Phong vẫn đáng đọc theo ba hướng. Thứ nhất là lịch sử địa phương của Wufan, theo dõi sự thay đổi của vị trí cảng, chợ cổ, chợ và khu phố hàng nhập khẩu. Thứ hai là lịch sử kỹ thuật, đọc về bờ phá, thùa nhọn, mô hình cát bồi và tái thiết sau thiên tai. Thứ ba là quản lý bờ biển, so sánh giữa kỹ thuật cảng, động lực của cá heo trắng và quy trình môi trường đưa ra những hình ảnh sử dụng biển khác nhau.