Bánh Mặt Trời: Từ “Cây Đường Hạt” Bị Cấm Vào Thời Kỳ Giáp Hạn, Đến Tranh Cãi Tại Đường Tự Do Thành Khu Vực Các Tiệt Bánh Ở Taichung

30 giây tóm tắt: Bánh Mặt Trời không phải là tên gọi ban đầu của nó. Nó xuất phát từ “bánh mì sô cô la” thời cuối chín, đầu thế kỷ, và chỉ khi Văn Tinh Hải (nhân dân thường gọi là “ông A Minh”) cải tiến mới thành dạng bánh mỏng, ngọt lành ngày nay. Vào năm 1964, bức tranh mozaics “Cây Đường Hạt” do nghệ sĩ Thân Tường Thạch dựng cho “Thánh Đường”, dùng hàng chục tháng hoạt họa, gốc gác niềm vui và sức sống. Tuy nhiên, trong thời kỳ Giáp Hạn huyền bí, cây đường hạt rực rỡ ấy lại bị cơ quan điều tra tâm lý phát hiện ra, cho rằng “trái tim hướng về Mặt Trời (Mao Tệ Đông)”, nghi ngờ phát xuất cho phản quốc. Để tránh thù hại, chủ quán Lâm Tào Tông không còn lựa chọn khác, ép ép dùng tấm gỗ che kín bức tranh đó, và chân tay đóng lại cả 25 năm.¹

Năm 1964, tiệm bánh “Thánh Đường” trên số 23 Đường Tự Do phần 2, Taichung, hào hứng ra đời. Trong tiệm, một bức tranh mozaics “Cây Đường Hạt” do nghệ sĩ Thân Tường Thạch tạo ra, tốn kém vài tháng hoạt họa, gốc gác niềm vui và sức sống. Tuy nhiên, trong thời kỳ Giáp Hạn huyền bí, cây đường hạt rực rỡ ấy lại bị cơ quan điều tra tâm lý phát hiện ra, cho rằng “trái tim hướng về Mao Tệ Đông”, nghi ngờ phát xuất cho phản quốc. Để tránh thù hại, chủ quán Lâm Tào Tông không còn lựa chọn khác, ép ép dùng tấm gỗ che kín bức tranh đó, và chân tay đóng lại cả 25 năm.¹

Sự kiện “không thấy bạn bình minh” này, chẳng mấy chất, lại hấp thu gọn gàng mối quan hệ sâuắt giữa bánh Mặt Trời và phát triển thành phố Taichung: nó không chỉ là một miếng bánh, mà còn là phản ánh cuộc biến đổi xã hội của Đài Loan.

Từ bánh mì sô cô la đến Bánh Mặt Trời: “Cuộc Cách Mạnh Vòng Tròn” của Văn Tinh Hải

Bản thân bánh Mặt Trời không phải là phát minh hoàn toàn mới, nguồn gốc của nó có thể dấn thân về thời cuối chín, đầu thế kỷ tại khu vực Shen Guo, Tan Zi thành phố Taichung, nơi phổ biến “bánh mì sô cô la”.² Thời đó, bánh này có kích thước lớn, dày đặc, chủ yếu dùng làm đồ ăn nhỏ hoặc dùng năng lượng khi công nhân làm việc vất vả.

Người thực sự mang lại linh hồn hiện đại cho bánh Mặt Trời chính là Văn Tinh Hải (người dân thường gọi là “ông A Minh”), người sinh ra tại phố Bắc Taichung. Vào năm 1949, Văn Tinh Hải và Guō Dīng thành lập “Cửa Hàng Nguyên Minh” tại phố Bắc Taichung, ông đã cải tiến bánh sô cô la thô sơ thành dạng bánh vỏ mỏng, ngọt ngào, nội nguyên dẻo không dính răng.³ Loại bánh được cải tiến này nhờ hình dạng tròn trịn, màu vàng óng, cũng giống với mặt trời đỏ trên quốc kỳ Nhật Bản, và do đó bắt đầu được gọi là “bánh Mặt Trời” trong thời kỳ còn tồn tại ảnh hưởng của Nhật Bản trước khi tan biến.⁴

📝 Ghi chú của nhà xuất bản: Sự sinh ra của bánh Mặt Trời không phải là một phát minh đột phá, mà là một quá trình cải tiến “tinh refinement” nhằm biến món ăn vặt nông nghiệp thành quà tặng tinh tế cho thành thị.

Số 23 Đường Tự Do: “Bánh Chính Xác” Đã Mất và Tranh Cãi Giữa Các Tiệt Bánh

Khi nói đến bánh Mặt Trời, người ta thường nhớ đến “số 23 Đường Tự Do phần 2” ở Taichung như một điểm định danh duy nhất. Tiệm bánh này do Lâm Tào Tông và vợ Ngư Thư Hương thành lập năm 1954, và thuê Văn Tinh Hải làm bánh sư. Tiệm “Thánh Đường” nổi tiếng không chỉ nhờ tay nghề của Văn Tinh Hải mà còn nhờ tình cảm sâu sắc giữa gia đình Lâm và nghệ sĩ Thân Tường Thạch. Thân Tường Thạch không chỉ tạo ra bức tranh nổi tiếng, mà còn thiết kế bao bì, nhãn hiệu, và thậm chí nội thất cho tiệm, trong khoảng thời gian đó đây là một khái niệm “thiết kế thương hiệu” rất tiên phong.⁵

Tuy nhiên, vào ngày 13 tháng 5 năm 2012, tiệm “cổ kính” đã kinh doanh hơn một thế kỷ đã đột nhiên tuyên bố đóng cửa, do chủ quản Lâm Nhĩ Bảo tự nhận “cơ hộc không còn, không có người kế thừa”. Điều này khiến cả thành phố rung chuyển, đồng thời mở ra một chương mới về tranh cãi “tính xác xuất” của bánh Mặt Trời. Do “bánh Mặt Trời” là tên gọi chung, không thể đăng ký nhãn hiệu, nên trong một thời gian, hơn 200 tiệm bánh ở Thành phố Taichung tự gọi là “địa phương chính xác” của mình.⁶

Nhà Kẹo Trên Đường Sắt: Tại sao Bánh Mặt Trời Là Biểu Tượng Của Taichung?

Bánh Mặt Trời trở thành biểu tượng của Taichung không chỉ nhờ hương vị và thương hiệu, mà còn nhờ tuổi thọ của ngành vận tải đường sắt. Trong thập kỷ 1960-1970, khi đường cao tốc chưa được xây dựng, ga tàu Taichung là trạm trung gian quan trọng giữa bắc và nam. Khi đó, các chiếc hộp đồ ăn của tàu điên ngày nay thường kèm theo một miếng bánh Mặt Trời như một món tráng miệng; hành khách cũng có thể nghe tiếng người bán bánh trên sân ga.

Mô hình “quà lưu đượm bằng đường sắt” này khiến bánh Mặt Trời lan truyền khắp cả nước. Với người lớn tuổi, hương vị của bánh Mặt Trời thường gắn liền với tiếng còi của tàu và nhớ nhung về sân ga ga tàu Taichung.

Hương Vị Ngọt Ngào Đằng Sau Nỗi Buồn: Thừa Hưởng Và Sụp Đổ Của Thương Hiệu

Lịch sử bánh Mặt Trời không chỉ đầy hương vị ngọt ngào, mà còn che chở những nỗi buồn về quá trình chuyển giao và sụp đổ của doanh nghiệp gia đình. Người thứ ba thứ ba của Văn Tinh Hải, Văn Nhĩ Chi (người dân gọi là “ông A Chi”), từng rất mong muốn phát triển danh tiếng của ông nội, nhưng vào năm 2013, do gánh nặng áp lực cạnh tranh và nợ nần, ông đã quyết định kết thúc cuộc đời. Nỗi thảm họa này nhắc nhở lại thế giới rằng, dưới vỏ bọc của “tiệm cổ” là thách thức khó khăn để giữ gìn nghề thủ công trong bối cảnh kinh tế hiện đại.

Ngày nay, ở Taichung, bánh Mặt Trời vẫn còn phổ biến, từ công thức truyền thống dùng mỡ heo đến phiên bản sửa đổi bằng kem sữa, thậm chí có cả các hương vị đa dạng như mật ong, đường nâu. Dù bức tranh mozaics trên số 23 Đường Tự Do đã được phô trưng lại sau khi thành lập bảo tồn lịch sử, nhưng kỷ niệm 25 năm bị kín đêm của cây đường hạt vẫn nhắc nhở chúng ta: dưới lớp vỏ bánh mỏng là một câu chuyện về chính trị, nghệ thuật và sự sống sót của Đài Loan.

Các nguồn tham khảo