30 giây tóm tắt: Văn hóa trà Đài Loan đã trải qua ba lần biến đổi đáng kinh ngạc: vào thập niên 1930, bị xuất khẩu bị giới hạn, lượng xuất khẩu tăng từ 3,290.000 kg lên 5,800.000 kg; vào những năm 1980, một ly trà đỏ bọt khôi redefinire văn hóa uống trà; vào năm 1987, khi thêm "bánh nhỏ" vào trà sữa, cuối cùng trở thành biểu tượng lực lượng mềm chinh phục thế giới.
Năm 1934, khi Ấn Độ và Sri Lanka các quốc gia sản xuất trà ký kết Thỏa thuận Hạn chế Xuất khẩu Trà thế giới, không ai ngờ rằng hòn đảo nhỏ bị loại trừ Đài Loan sẽ mở ra thời kỳ vàng lịch sử trà nghiệp.
Năm ấy, lượng xuất khẩu trà Đỏ Đài Loan đạt 3,290.000 kg, cùng với ba đại gia tài trà bạc hạ và trà Oolong đứng đầu ba. Đến năm 1937, con số này đã tăng lên 5,800.000 kg, chiếm 52% tổng xuất khẩu. Trà Đỏ Đài Loan không chỉ thắng trên châu Á, mà còn bay xa 8.800 km đến thủ đô Đan Mạch Copenhagen.
Quốc gia trà bị quên lãng, làm sao tìm được cơ hội trong giới hạn?
Câu chuyện này bắt đầu từ một doanh nhân Nhật Bản huyền thoại.
Sự đổi mới bị từ chối: Từ lụa bạc sang châu Âu qua trà
Năm 1906, Đài Loan bắt đầu xuất khẩu lô đầu tiên của trà Đỏ sang Nga. Thú vị là, lô trà này là những gì ngày nay khó tin tưởng: "trà bằng gạch đỏ" — các khối trà được nén thành hình gạch để vận chuyển xa quãng đường tới Lụa Bạc.
Được giao nhiệm vụ này là Ogata Kōzaburō, doanh nhân huyền thoại của thời Meiji. Người sinh ra tại Kyushu đã học làm trà từ sớm, đến Trung Quốc Hán Phố để học nghề trà bằng gạch đỏ, thậm chiral mở cửa hàng trà ở Lụa Bạc. Nhưng vào năm 1917, cuộc cách mạng Tháng Mười Nga đã thay đổi mọi thứ — nhu cầu về trà đỏ giảm đột ngột, giai đoạn xuất khẩu trà đỏ đầu tiên của Đài Loan dần kết thúc.
Chính phủ Nhật Bản không từ bỏ, quyết định chuyển hướng sang thị trường châu Âu. Nhưng trà đỏ bạc hạ nhỏ của Đài Loan không mạnh vị đủ để thích hợp với nhu cầu uống trà của phương Tây — nơi ưu tiên hoa đường và sữa. Vào năm 1925, Mitsui & Co. nhập khẩu từ Ấn Độ giống trà bạc hạ lớn Assam, cho phép Đài Loan sản xuất trà bạc hạ thực sự.
Thiên địa đến một cách bất ngờ.
Thời kỳ vàng không lên kế hoạch: Cái lỗ hở của Hiệp định Hạn chế
Năm 1930, sản lượng trà trên thế giới thừa thãi, giá trà đỏ sụt đổ. Các quốc gia sản xuất trà đỏ như Ấn Độ và Sri Lanka ký kết Thỏa thuận Hạn chế Xuất khẩu Trà thế giới, quy định khối lượng sản xuất và xuất khẩu trong giai đoạn 1933-1940.
Nhưng Đài Loan bị loại trừ khỏi hiệp định — quyết định nhìn như bị xã hội lùi thềm này, lại trở thành cơ hội lớn nhất của ngành trà Đài Loan.
Khi các quốc gia trà khác bị buộc giảm sản xuất, Đài Loan lại có thể toàn lực tấn công.
Ogata Kōzaburō gần như được gọi là "Người bảo vệ trà Đài Loan" đã đến Ngư Đảa năm 1936, thành lập Kinh tế Nghiên cứu Viện Ngư Đảa. Ông xây dựng nhà máy trà kiểu Silvanus quy mô công nghiệp, diện tích sản xuất trà Ngư Đảa đạt đỉnh cao lịch sử với 3.000 ha.
Thời kỳ này, huyện Ngư Đảa trở thành quê hương trà đỏ của Đài Loan. Ngoài Ngư Đảa, vùng Tân Trúc ở New Taipei cũng trở thành trung tâm sản xuất trà đỏ.
Từ xuất khẩu sang tiêu thụ nội địa: Năm 1975 là đường phân biệt
Năm 1975 là năm quan trọng trong lĩnh vực ngành trà của Đài Loan. Khủng hoảng năng lượng thế giới cùng việt tăng giá của tiền tệ Đài Loan đã làm dừng xuất khẩu trà. Cơ quan Nông nghiệp và Thú cưng quyết định nghĩ: làm sao để người Đài Loan tự mình uống trà?
Thời điểm ấy, người Đài Loan thực sự không rất thích uống trà.
Nước ngọt và cà phê đã chính xác sớm hơn trà trở thành loại đồ uống được ưa chuộng của đại dân. Chỉ có người giàu có mới có thói quen uống trà. Cơ quan Nông nghiệp và Thú cưng quyết định nhấn mạnh vào lợi ích sức khỏe, phát hiện ra rằng trà hơn cà phê là lựa chọn lành mạnh hơn, do đó vào năm 1975 tổ chức hội nghị báo chí, quảng bá mối quan hệ giữa trà và sức khỏe.
Cùng năm, cuộc thi trà sau khi tái thiết thứ nhất của Đài Loan được tổ chức — thi trà bạc hạ tại New Taipei. Ngựa Sơn bắt đầu trồng trà núi cao. Vào năm 1982, quy định quản lý sản xuất trà bị bãi bỏ, nông dân Đài Loan bắt đầu có thể "tự sản xuất, tự chế, tự xuất khẩu".
Cuộc thi và thương hiệu đua nhau tạo ra sự bùng nổ vượt mức kỹ thuật sản xuất trà Oolong của Đài Loan.
Vào những năm 1980, kinh tế hoạt động tăng trưởng mạnh mẽ, ngành trà trở thành lĩnh vực được quan tâm. Các quán trà tài nhiên như nở rối sau mưa được thành lập, trở thành không gian cho cờ bốc, họp mặt, hẹn hò. Đình Hương ở Taipei, quán Trà Nghiên ở Taichung (trước đây là hồn quán Trà Hồng) đều được thành lập trong thời kỳ này.
Cuộc cách mạo đồ uống lạnh: Từ trà đỏ bọt đến trà sữa có tapioca
Năm 1983, một thí nghiệm đã thay đổi văn hóa trà của Đài Loan.
Chủ quản quán Trà Hồng Liu Han-ji nhìn thấy kỹ thuật làm cà phê lạnh ở Nhật Bản, vào mùa hè kéo nguyên lũ đá vào trà đỏ, nhưng bị nói rằng: "Không ai uống trà lạnh!"
Về lại Đài Loan, Liu Han-ji mua thiết bị làm đồ uống (ly Shake), đổ trà đỏ, đường, đá vào ly rồi lắc. Trà vào 4 độ C rất ngon, hương vị trà đỏ lan tỏa mùi thơm, bọt nhờn tạo chiều sâu vị — "trà đỏ bọt" ra đời.
Nhưng thực sự là cuộc cách mạo vẫn đang ở phía sau.
Vào năm 1987, khi nhà quản lý quán Trà Hồng Lin Hsiu-hui trong một buổi làm việc, cô thử thêm "bánh dẻm" vào trà sữa lạnh đã chuẩn bị. Sự kết hợp giữa món ăn nhẹ phụ ngày tại Đài Loan và trà ngon không ngừng kết hợp, không chỉ vượt ra giới hạn của "trà" và "đồ ăn", mà còn nhận được phản hồi rất tốt từ khách hàng.
Tỷ lệ vàng "7:2:1" của quán Trà Hồng — trà, đá, bọt — đã trở thành công thức chuẩn cho trà sữa có tapioca.
Thú vị là, quán Trà Hoa Tân ở Tai'an cũng tự nhận claim là phát minh ra trà sữa có tapioca, hai quán đã tranh giành trong suốt mười năm. Thẩm phán cuối cùng xác định trà sữa có tapioca là một loại đồ uống mới không phải bằng sáng chế, không cần tranh chấp ai là người đầu tiên.
Số liệu giúp xây dựng đế quố uống trà
Với quy mô kinh tế lớn lao của ngành đồ uống không cốt hiện nay:
- Doanh thu đồ uống không cốt năm 2024: 133,13 triệu USD, ghi nhận kỷ lục mới
- Số lượng cửa hàng đồ uống không cốt trên toàn quốc: 16,070 cửa hàng, chiếm 57% tổng số cửa hàng đồ uống
- Tốc độ mở rộng: trung bình mỗi tháng mở 40 cửa hàng mới
- Lượng tiêu thụ trà bình quân mỗi người Đài Loan: khoảng 107,504 triệu ly (tính theo mỗi ly 50 USD)
Lượng tiêu thụ đồ uống không cốt của người dân Taichung thực sự kỳ lạ — so với dân số thực tế, lượng tiêu thụ rõ ràng vượt quá tỷ lệ.
Theo giới tính, mọi lớp tuổi đều có phần nữ tiêu thụ nhiều hơn nam, trong đó phụ nữ 25-34 tuổi chiếm khoảng một nửa tổng tiêu thụ. Về sở thích đường, hơn một nửa người tiêu dùng chọn ít đường, tiếp theo là không đường (39,7%).
Chinh phục thế giới: Từ Taichung đến quốc tế
Trà sữa có tapioca của quán Trà Hồng hiện có thể bán ra 2 triệu ly trên mỗi năm. Nhưng quan trọng hơn, ly trà sữa có thêm "bánh nhỏ" đã trở thành biểu tượng lực lượng mềm chinh phục thế giới của Đài Loan.
Vào năm 2020, Đài Loan có hơn 15.000 cửa hàng đồ uống không cốt, là khu vực có mật độ cửa hàng cao nhất thế giới.
Các thương hiệu đồ uống không cốt như CoCo Fresh, I CHO, và các thương hiệu khác đã mở rộng nhanh chóng sang thị trường nước ngoài, tiếp cận châu Á Đông Nam Á, Bắc Mỹ và châu Âu. Trà sữa có tapioca không chỉ là tác phẩm biểu tượng không thể thay thế của quán Trà Hồng mà còn là cột mốc quan trọng giúp văn hóa trà được lan tỏa đến toàn cầu.
Thị trường đồ uống không cốt toàn cầu chiếm phần lớn ở khu vực châu Á-Pac đã đạt 1,14 tỷ USD vào năm 2024, trong đó Việt Nam và Đài Loan dự kiến sẽ có lượng bán lớn nhất. Thị trường Trung Quốc đã tăng gần năm lần từ đầu thập niên 2020.
Từ Formosa Oolong đến trà sữa có tapioca
Nhìn lên 150 năm lịch sử trà, văn hóa trà Đài Loan thể hiện sự thích nghi và đổi mới phi thức.
Năm 1869, tiếp sứ Jackson đầu tiên đưa 21 nghìn tấn "Formosa Oolong" từ Đình Bảng đến New York. Thời điểm ấy, không ai ngờ rằng hòn đảo được gọi là "Phật Bản" này sẽ sau một thế kỷ chinh phục thế giới bằng một ly trà sữa có tapioca.
Thành công thực sự không nằm ở việc giữ gìn truyền thống, mà là cách tái định nghĩa lại ý nghĩa của truyền thống.
Bí mật thành công của văn hóa trà Đài Loan, có lẽ là triết lý "giữ nguyên cốt lõi, linh hoạt biên giới". Từ văn hóa trà đạo truyền thống đến văn hóa đồ uống không cốt hiện đại, từ "Formosa Oolong" đến "trà sữa có tapioca", Đài Loan luôn tìm được sự cân bằng giữa truyền thống và đổi mới.
Đây không chỉ là câu chuyện một ly trà, mà là câu chuyện một hòn đảo cách mạng bảo tồn độc lập văn hóa trong làn sóng toàn cầu hóa, đồng thời chinh phục thế giới bằng đổi mới.
Tham khảo
- Lộ trình lịch sử trà Đài Loan - Academy Trà
- Sự phát minh ra trà sữa có tapioca - Trang web chính thức Trà Hồng
- Sóng thức trà đạo: Tiết lộ số liệu về đồ uống không cốt trên toàn quốc - LnData
- Chứng kiến hồi sinh vinh quang "trà vàng" của Đài Loan - Nông truyền
- Trà Đài Loan - Wikipedia