Đường Hầm Tuyết Sơn: Từ “Nhiệm vụ không thể thực hiện” đến tận hạn kỳ quan trường Đài Loan

Tổng quan 30 giây:
Đường hầm Tuyết Sơn có tổng chiều dài khoảng 12,9 km, là đường hầm đường bộ dài nhất Đài Loan, đồng thời là một trong nhóm đường hầm đôi lỗ quy mô lớn nhất thế giới, bao gồm 58 đoạn nhỏ ¹. Dự án bắt đầu thi công vào năm 1991, mất 15 năm và chiếm ngân sách khoảng 185 tỷ đồng mới hoàn thành. Lịch sử thi công của đoạn đường này đầy bi kịch với những tràn nước và sập mái, bị các chuyên gia quốc tế xác định là “nhiệm vụ không thể thực hiện”, cuối cùng nhờ tinh thần kiên cường và các phương pháp thi công sáng tạo của đội ngũ kỹ sư Đài Loan mới chính thức mở lộ vào năm 2006, giúp giảm thời gian di chuyển từ Hà Nội đến Yên ổn từ 2 giờ xuống còn khoảng 40 phút.

Ngày 15 tháng 12 năm 1997: Khoảnh khắc gần như ngưng thở

Vào lúc 8 giờ sáng ngày 15 tháng 12 năm 1997, ở độ sâu của đường hầm Tuyết Sơn phía tây, đất đai phát ra tiếng nén ép lạnh lẽo. Máy mỏ hầm toàn cắt giá trị 10 tỷ đồng đang bị kẹt trong vùng nứt nẻ của lớp đoạn nứt Kim Nghĩa, trên mái đường xuất hiện nhiều thấu kính rò rỉ nước ².

“Nước ngày càng xâm nhập từ bốn phương, các mảnh vụn của môi trường thi công dần nứt tẻ, hiện trường có hàng trăm người đang cố gắng cứu hộ.” Người đồng trưởng phòng máy móc và điện của thời điểm, Lạnh Dịch Đông, người người Thái Lan, kể lại khoảnh khắc thảm họa với vói môi truyền thống vẫn còn nhẹ nhâm nhẹ cảm xúc ². Khi đó, dòng nước cao áp lấp lánh đầy sỡ muối khiến cấu trúc đường hầm đe dọa sập lại. Vào giữa trưa, Lạnh Dịch Đông nhận thức được sự việc không ổn, yên cầu tất cả mọi người phải sơ tán.

Trong quá trình sơ tán hối hả, anh cứng ý tưởng rằng nguồn điện cao áp 22,8 kVA của TBM chưa được tắt. Nếu dòng nước tiếp xúc với điện, hơn 300 người trên hiện trường sẽ không có khả năng sống sót. Anh dũng cảm chạy trở lại phòng điều khiển để tắt nguồn điện, chỉ khi anh quay người chạy ra khỏi hiện trường thì một tiếng sập lở mạnh mẽ vang lên. “Thiên bị” máy mỏ hầm đã được kỳ vọng ban đầu thành rác thải, bị kẹt sâu trong dòng ngư của nước ngàn năm dưới đất, để lại một nỗi kỷ niệm đau thương trong lịch sử đường hầm Tuyết Sơn ².

Sự việc này khiến TBM phải bị hủy bỏ, đội ngũ thi công phải đối mặt với áp lực khổng lồ, buộc phải chuyển sang phương pháp truyền thống đụng đất (NATM), đồng thời mở thêm mặt công việc (như lỗ thang số hai), mới có thể thay đổi tiến độ ³. Khoảnh khắc này phản ánh áp lực cốt lõi của 15 năm lịch sử thi công đường hầm Tuyết Sơn: địa chất, công nghệ, tinh thần kiên cường và may mắn đang cùng kéo kéo tiến độ dự án.

Giới hạn của địa chất: Thác sàn tứ hướng cứng bằng thép và nước ngư bảo tồn ngàn năm

Tại sao đường hầm Tuyết Sơn lại khó thi công? Đáp án nằm trong cấu trúc địa chất độc đáo và khắc nghiệt của dãy núi Tuyết Sơn.

Đường hầm phải xuyên qua 6 vị trí đoạn nứt lớn, 98 vị trí vết cắt và 36 vị trí ngư nước ⁴. Trong đó, thác sàn tứ hướng có tên “bằng thép như đồng động” là loại thác sàn khiến các kỹ sư thi công phải ngước mắt. Độ cứng của nó dao động từ 1200–2785 kg/cm², tỉ lệ vi quyển đạt 82%, độ cứng Mohs từ 6–7, xa xuống thác sàn thông thường có độ cứng 5,5 ⁵. Đoạn thác sàn tứ hướng dài khoảng 3.671 mét khiến TBM dùng trước khi dự tính có thể tiến tốc nhanh chóng, ở đây chậm lại rất nhiều, trung bình chỉ tiến được khoảng 1 mét mỗi ngày, thậm chí bị kẹt lâu đến 885 ngày ⁶.

Hơn nữa là “nước ngư”. Nguồn nước ngư phía tây của lỗ khai thác đã tích tụ trong khoảng 8.000–20.000 năm dưới đất ⁷. Khi cắt đứt một đường ngư, dòng nước cao áp sẽ pha trộn sỡ muối như một cơn lũ lụt bùng nổ. Khối lượng nước ngư cao nhất từng ghi nhận đạt 750 lít mỗi giây, quy mô này đủ để ngập lụt đường hầm và phá hủy bất kỳ thiết bị nào trong thời gian chống chọi ⁶.

Để đối phó với các thách thức trên, ngành thi công đã bỏ ra khoảng 100 triệu đồng để khảo sát địa chất lựa chọn đường, trong giai đoạn thi công còn bỏ thêm 875 triệu đồng cho các khảo sát bổ sung, gấp hơn một lần so với tiêu chuẩn thông thường của các dự án trong nước ⁸.

Giải pháp thi công và phương pháp sáng tạo: Sự kiên cường của người Đài Loan

Đối mặt với các chuyên gia quốc tế không biết phải làm gì, thậm chí có người tuyên bố “nếu không giải quyết được thì cắt bụng” nhưng sau cùng lại rời đi trong trạng thái thất vọng, đội ngũ kỹ sư Đài Loan đã thể hiện sự kiên cường và sáng tạo phi thường.

Họ tự thành lập nhiều phương pháp thi công chịu đựng địa chất khắc nghiệt, bao gồm:

1. Thêm ba lỗ thang để mở mặt công việc: Trong phần trung tâm của đường hầm, bố trí thêm ba lỗ thang (hai lỗ thang chính và một lỗ thang hướng trèo), từ phía trên khai thác thẳng xuống đến độ sâu của đường hầm, tạo thành nhiều mặt công việc đồng thời thi công, giúp rút ngắn thời gian thi công ¹.
2. Công nghệ ngầm dẻo ngừng nước: Đối với nước ngư cao áp, áp dụng công nghệ ngầm dẻo cao áp, dùng bột cement hoặc hỗp hóa học ngâm vào các vết nứt của thác sàn, tạo thành lớp ngừng nước, kiểm soát hiệu quả việc ngư nước ⁹.
3. Phương pháp dự dịch chuyển động trước: Trước khi khai thác, dự trữ trước các mảnh vụn của vỏ đất xung quanh, giảm thiểu biến dịch và sập lở sau khi khai thác.
4. Khảo sát địa chất tiên lượng: Sử dụng khảo sát địa chất, đoạn âm thanh và các phương pháp khác, tiên lượng biết trước tình trạng địa chất phía trước, điều chỉnh chiến lược thi công sớm.
5. Kết hợp TBM và đụng đất: Trong phần thác sàn tứ hướng cứng, khi TBM khó tiến tốc, quyết định chuyển sang phương pháp đụng đất truyền thống, đồng thời sử dụng lại TBM ở các lớp địa chất ổn định hơn, linh hoạt đối phó với thay đổi địa chất ³.

Các phương pháp sáng tạo và chiến lược linh hoạt này cuối cùng giúp dự án đường hầm Tuyết Sơn vượt qua mọi khó khăn.

Nhân vật chính và phương án quay trở lại: Từ “không thể thực hiện” đến “hoàn thành đường kéo dài”

Dự án đường hầm Tuyết Sơn đã qua nhiều chính phủ và Thủ trưởng Hộ đồng, mỗi người đều chịu áp lực khổng lồ để hoàn thành việc mở lộ. Dự án này đồng thời kiểm tra kỹ năng, cam kết chính trị và sự kiên nhẫn của nhân dân.

Vào ngày 16 tháng 9 năm 2004, Tổng thống Trần Thế Vinh đã chứng nhận việc hoàn thành đường kéo dài của đường hầm Tuyết Sơn. Trong lời bình luận, anh ngỡ ngạn về khó khăn của dự án: “Độ khó khăn của đường hầm Tuyết Sơn đã được liệt vào Bách Khoa Thế giới, đây là tài sản chung của toàn dân.” ¹⁰ Tại thời điểm đó, Giám đốc Bộ Tài nguyên và Môi trường, Zăng Văn Lâm, đã tiết lộ một bí mật nhỏ: Để chắc chắn lễ hội mở lộ vào ngày hôm đó diễn ra suôn sẻ, các công nhân đã “thao tác trước một ngày”, chắc chắn đoạn đường cuối cùng sẽ được trình bày hoàn hảo trước mặt Tổng thống và Phó Tổng thống ¹¹.

Tuy nhiên, việc mở lộ không đồng nghĩa với việc kết thúc. Sau này, việc hoàn thiện hệ thống máy móc và hệ thống điều khiển giao thông lại tốn kém gần hai năm. Vào thời điểm đó, Bộ trưởng Giao thông Lâm Lịch Ba bị áp lực chính trị lớn, thậm chí bị các nghị sĩ phản biện “quá thực tế với Giám đốc Tổng thống” ¹². Nhưng đối với các công nhân thi công, an toàn là tiêu chí duy nhất, họ kiên trì chỉ mở cửa khi đã chắc chắn an toàn.

25 gã hy sinh: Tượng kỷ niệm tại khu dịch vụ đường hầm

Khi chúng ta ngày nay thở phòng lạnh, lắng nghe tiếng nghiên trong đường hầm, chỉ cần khoảng 40 phút là có thể xuyên qua dãy núi Tuyết Sơn, thì rất ít người chịu biết đến góc một góc khu dịch vụ đường hầm Tượng Đá, đứng một “Tượng kỷ niệm nhân viên hy sinh trong dự án đường cao tốc Bắc–Ĩ–Hạo”.

Tượng kỷ niệm này dành cho những công nhân hy sinh trong quá trình thi công đường cao tốc Bắc–Ĩ–Hạo (bao gồm cả đường hầm Tuyết Sơn), trong đó có 12 kỹ sư cấp bằng trong nước và 13 công nhân Thái Lan ¹³. Dù toàn bộ dự án đường cao tốc Bắc–Ĩ–Hạo có 25 gã hy sinh, nhưng trong đó khoảng 13 người đã hy sinh trực tiếp trong dự án đường hầm Tuyết Sơn ¹⁴. Họ có người bị kẹt trong đất và đá bên dưới, người bị cuốn trôi bởi dòng nước cao áp, hay người hy sinh vì không khí trong đường hầm tệ kém và nhiệt độ cao gây qua tải.

Tượng kỷ niệm được làm từ thác sàn tứ hướng cứng nhất trong đường hầm, biểu tượng cho sự khắc nghiệt và thách thức của dự án, hình dáng lấy cảm hứng từ huy hiệu Giám đốc Bộ Tài nguyên và Môi trường và hình cung Tượng Đảo, chữ ký trên tượng ghi lại tên của tất cả 25 gã hy sinh và lịch sử dự án thi công ⁸. 25 con đường kẹt này là những dấu ấn nặng nề nhất của lịch sử đường hầm Tuyết Sơn. Hoàn thành dự án dựa vào công nghệ kỹ thuật, còn dựa vào vạn dân công nhân chịu đựng rủi ro trong bóng tối dưới đất.

Yên ổn sau khi mở lộ: Chi phí và lợi ích của “cuộc cách mạng thứ ba”

Đường hầm Tuyết Sơn được gọi là “cuộc cách mạng thứ ba” của lịch sử phát triển Yên ổn ².

• Cuộc cách mạng thứ nhất: Trước 230 năm, người dân đưa đất vào làng Yên ổn, mở rộng lĩnh nhà Yên ổn.
• Cuộc cách mạng thứ hai: Gần một thế kỷ trước, đường sắt Hà Nội–Yên ổn được thi công, cải thiện đáng kể giao thông và luồng vật liệu.
• Cuộc cách mạng thứ ba: Vào ngày 16 tháng 6 năm 2006, đường hầm Tuyết Sơn chính thức mở lộ, đưa Yên ổn chính thức vào “vòng tròn di chuyển trong vòng một giờ từ Hà Nội” ¹⁵.

Sau khi mở lộ, ngành du lịch và lưu trú tại Yên ổn tăng trưởng mạnh mẽ, giá nhà cũng kéo theo tăng, đồng thời mang lại những xung đột xã hội nghiêm trọng như tắc nghẽn vào cuối tuần, và hủ hoại đất nông nghiệp. Trong kỷ niệm lịch sử Yên ổn, người dân đã nói rằng đường hầm Tuyết Sơn khiến họ “mong chờ nhưng cũng sợ bị thương” ³.

Đường hầm Tuyết Sơn ngày nay: An toàn, công nghệ và thách thức

Đường hầm Tuyết Sơn được thiết kế theo tiêu chuẩn an toàn cấp độ thế giới, bao gồm thiết kế hai lỗ đối diện, tránh va chạm giữa các chiều đi, cùng hệ thống máy móc và phòng chống thiên tai nâng cao ^{16 17}. Hệ thống thông gió của nó cũng là lần đầu tiên được sáng tạo với công nghệ thông gió tăng cường dọc, trang bị 36 máy gió chính trục và 112 máy gió phun, đảm bảo chất lượng không khí và khả năng xả khói trong đường hầm ¹.

Tuy nhiên, đến ngày nay, dù đã mở lộ, đường hầm Tuyết Sơn vẫn đang đối mặt với các thách thức. Quản lý giao thông vào cuối tuần là điểm đau nghiêm trọng nhất, đặc biệt vào dịp Tết và các kỳ nghỉ dài, lưu lượng xe vào phía bắc thường tăng 10–24%, dẫn đến tắc nghẽn nghiêm trọng ¹⁸. Cơ quan quản lý đường cao tốc đã lắp đặt hệ thống cảnh báo xe chậm, đồng thời sử dụng hình ảnh trực tiếp và phát thanh nhắc nhở người đi trên xe ¹⁸. Mặc dù thiết kế an toàn của đường hầm rất tốt, nhưng hiện tượng “xe dài chờ” vẫn là yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả giao thông.

Số liệu phân tích đường hầm Tuyết Sơn: Những con số khiến người ta ngỡ ngạp

Quy mô thi công của đường hầm Tuyết Sơn tại thời điểm đó trên bản đồ thế giới là rất đáng chú ý:

Kết luận: Một khoảng trống chảy của lịch sử thi công

Đường hầm Tuyết Sơn là một lỗ khoan trong thép và bê tông, đồng thời là một đoạn lịch sử thi công chảy. Khi ngân sách hạn hẹp, các chuyên gia quốc tế không biết phải làm gì, các kỹ sư Đài Loan dựa trên tinh thần không ngừng và tư duy sáng tạo, hoàn thành một công trình được khen ngợi là “nhiệm vụ không thể thực hiện”.

Như Lạnh Dịch Đông từng nói, anh mơ thấy TBM bị kẹt vào bờ đen, linh hồn đã gắn bó chặt chẽ với đường hầm Tuyết Sơn ². Đường hầm này mang theo những kỷ niệm tươi đẹp nhất và đau thương nhất của lĩnh vực thi cua Đài Loan. Lần sau bạn lái xe vào trong đường hầm, nhìn vào biểu tượng kilometry phun sáng trên tường, hãy thử nhớ lại ngày chiều ngày 15 tháng 12 năm 1997, khoảnh khắc người ta quay ngược lại để tắt nguồn điện trong bóng tối, cũng như những anh hùng không tên chiến đấu với dòng ngư bảo tồn ngàn năm trong lòng đất. Họ là cảnh quan mà chúng ta nên nhớ khi đi qua đường hầm.

Khi lái xe vào trong đường hầm, xin giảm tốc độ và tuân thủ quy tắc giao thông; đây là trách nhiệm với bảo vệ an toàn bản thân, cũng là sự tôn trọng với 25 gã hy sinh và hàng ngàn công nhân thi cua đã hiến dâng máu mồi.

Đọc thêm

• Hệ thống giao thông Đài Loan — Hiểu rõ hơn về ý nghĩa giao thông của đường hầm Tuyết Sơn trong mạng lưới đường bộ, đường sắt và giao thông công cộng.
• Phát triển đô thị và khoảng cách phát triển vùng miền — Mở rộng việc thi công giao thông thay đổi cách phát triển địa phương và di cư dân số.
• Đường cao tốc — Đường hầm Tuyết Sơn chỉ là một phần trong 50 năm lịch sử đường cao tốc Đài Loan, bài viết này từ Ma Siu đường đến đường cao tốc số 7, tính toán chi phí cho từng “tốc độ nhanh hơn” một cách toàn diện.

Tài liệu tham khảo