Lại lại này, thế nào, thế nào: Một câu khẩu hiệu trong làn sóng phế truất lớn đổi phe, rồi bước vào chiến tranh bầu Thị trưởng Đài Bắc

Tóm tắt 30 giây: «Lại lại này, thế nào, thế nào» thường chỉ một bộ biểu diễn chính trị gồm tay cài, vai nhún hoặc phản hỏi phóng đại. Hồ sơ công khai hiện có xác nhận được rằng nhóm phế truất Vương Hồng Vi «Sơn Trừ Vi Hải» và người ủng hộ đã dùng khẩu hiệu «Lại lại này, thế nào thế nào, đại phế truất, đại thành công» trên đường phố vào ngày 28 tháng 6 năm 2025. Bản thân Vương Hồng Vi và một số bình luận viên lại cho rằng bộ động tác này xuất phát từ sự khiêu khích của Vương Hồng Vi tại Lập viện; tuy nhiên hiện chưa có một đoạn video gốc hoàn chỉnh và bản ghi chép nguyên văn nào có thể kiểm chứng độc lập, chứng minh đơn độc cô là người sáng tạo ra toàn bộ khẩu hiệu và động tác ban đầu. Meme này sau đó lan rộng vào bầu cử Thị trưởng Đài Bắc năm 2026, trở thành ký ức chính trị mà phe Lam Lục lẫn nhau trích dẫn.

«Lại lại này, thế nào, thế nào» không phải là một bài hát có tác giả cố định, mà là sự kết hợp giữa một câu phản hỏi và một bộ động tác cơ thể. Người nói giang hai tay ra, phối hợp nhún vai, khom người nhẹ hoặc biểu cảm phóng đại, truyền đạt sự khiêu khích «thế còn bạn想怎樣 (muốn làm sao)» đối với đối thủ. Câu chữ ngắn gọn, động tác dễ bắt chước, nên nó nhanh chóng thoát khỏi hiện trường tranh cãi ban đầu, trở thành nguyên liệu chính trị mà cả hội họp đường phố, chương trình luận chính và video ngắn trên mạng xã hội đều có thể sử dụng.

Nguồn gốc: Một "bản gốc" đầy tranh cãi

Xung đột Lập viện năm 2024 là bối cảnh, không phải nguồn gốc đã được chứng minh của khẩu hiệu

Vương Hồng Vi và Lâm Thổ Yến tại Lập viện xảy ra xung đột, thường được đưa vào câu chuyện bối cảnh của meme này. Ngày 8 tháng 7 năm 2024, khi Ủy ban Nội chính Lập viện đang xem xét dự thảo sửa đổi Luật bầu cử phế truất công chức, hai người đã xảy ra xung đột thể chất vì vấn đề chủ tịch bàn và chỗ ngồi, sau đó tố giác lẫn nhau. Trung ương社 ngày hôm đó báo cáo, Lâm Thổ Yến cáo buộc bị Vương Hồng Vi tát và bị thương;¹ Vương Hồng Vi cho biết mình là do Tự Khéo Tâm bị bóp cổ mà đi vòng qua muốn đẩy tay đối phương, hai bên cùng kiện nhau gây thương tích, về việc ai động thủ trước có các lời giải trình khác nhau.²

Cuộc xung đột này có thể giải thích không khí căng thẳng cao độ trong cuộc tấn công phòng thủ Luật bầu cử phế truất Lập viện năm 2024, nhưng hiện tại không có tư liệu công khai đáng tin cậy nào có thể chứng minh "Ài ài ài, thế nào thế nào" chính là lần đầu xuất hiện vào ngày 8 tháng 7 năm 2024. Do đó, sự kiện này phù hợp làm bối cảnh chính trị, không nên viết trực tiếp thành ngày sinh của khẩu hiệu.

Vương Hồng Vi là người sáng tạo: Tự thuật chính trị và lời đồn đại cộng đồng

"Bản gốc là Vương Hồng Vi nhảy tại Lập viện để cho Đảng Dân tiến xem" lời nói này, chủ yếu lan truyền qua các bài đăng cộng đồng và các cuộc thảo luận chính trị sau đó. Người bình luận Qua Cát trên Threads viết rằng, cái gọi là "vũ điệu phế truất" sớm nhất là Vương Hồng Vi tại Lập viện dùng tư thế nhảy khiêu khích, các chính trị gia và người ủng hộ Đảng Dân tiến thấy động tác buồn cười, mới bắt đầu bắt chước.³ Đây là sự giải thích của một người bình luận đối với video và sự kiện, có thể chứng minh lời nói này từng được đưa ra công khai, nhưng không thể đơn độc chứng minh thời gian sớm nhất, toàn bộ lời thoại hay người sáng tạo động tác.

Chính Vương Hồng Vi sau đó cũng trên Threads tự xưng "nguyên tạo", và ngược lại hỏi người bắt chước tại sao lại vì bắt chước vũ điệu này mà để lại "dấu ấn nhục nhã".⁴ Đây là tự định vị của当事人, có giá trị thể hiện bà hiểu cuộc tấn công phòng thủ meme này như thế nào; nó cũng không phải là sự kiểm chứng độc lập của bên thứ ba về nguồn gốc.

Do đó, cách viết chính xác nhất hiện tại là: Vương Hồng Vi được coi rộng rãi là đối tượng tham chiếu gốc của bộ động tác khiêu khích này, và bản thân bà khẳng định mình là người sáng tạo; nhưng nguồn gốc hoàn chỉnh vẫn thiếu hụt hồ sơ âm thanh hình ảnh gốc có thể kiểm chứng độc lập. Việc tách biệt "tự thuật của chính trị gia" và "nguồn gốc đã được kiểm chứng" là sự phân biệt cần thiết để tránh viết bộ nhớ cộng đồng thành định luận lịch sử.

2025 năm đại phế truất: Khẩu hiệu được mang ra đường phố

Tháng 4 năm 2025, nhóm "Sơn Trừ Vi Hại" phế truất Vương Hồng Vi tuyên bố số lượng liên ký giai đoạn hai thu được vượt quá 3,5 vạn bản, vượt qua ngưỡng pháp định gần 2,8 vạn bản lúc bấy giờ. Vương Hồng Vi thì cho biết sẽ đón chiến với thái độ tích cực, kêu gọi người ủng hộ bỏ phiếu phản đối. ⁵

Ngày 28 tháng 6 năm 2025, nhóm "Sơn Trừ Vi Hại" cùng các nhân vật chính trị Đảng Dân tiến đi quét đường tại khu vực bầu cử của Vương Hồng Vi. Báo Tự Do (Liberty Times) báo導, Thị trưởng Thành phố Đài Nam Hoàng Vĩ Triết đến Đại Trực hội hợp với uỷ viên lập pháp Thẩm Bách Dương, uỷ viên Thành phố Đài Bắc Lâm Lương Quân, và cùng nhóm phế truất hô hào: "Ài ài ài, thế nào thế nào, đại phế truất, đại thành công!" Bài báo mô tả đoạn biểu diễn này là sự châm biếm đối với Vương Hồng Vi. ⁶

Đây là mốc thời gian quan trọng hiện có thể trực tiếp đối chiếu. Nó chứng minh rằng ít nhất vào cuối tháng 6 năm 2025, câu nói này đã được nhóm phế truất và người ủng hộ công khai sử dụng, cũng cho thấy "Ài ài ài, thế nào" và "đại phế truất, đại thành công" trên đường phố đã được gắn kết thành một bộ khẩu hiệu. Nó không thể ngược lại chứng minh Vương Hồng Vi ban đầu có hay không từng nói ra câu hoàn chỉnh trong một cuộc xung đột tại Lập viện nào đó sớm hơn.

Ngày 26 tháng 7, tiến hành bỏ phiếu vụ phế truất Vương Hồng Vi. Danh sách kết quả bỏ phiếu của Ủy ban Bầu cử Trung ương cho thấy, tỷ lệ bỏ phiếu tại Khu bầu cử thứ 3 Thành phố Taipei đạt 59,59%; phiếu đồng ý phế truất 76.463 phiếu, phiếu không đồng ý phế truất 86.311 phiếu, vụ phế truất bị bác bỏ. ⁷ Sau bỏ phiếu, người phát ngôn của nhóm "Sơn Trừ Vi Hại" A Mei cho biết, dù kết quả không như ý, nhóm sẽ không ngừng giám sát Quốc hội. ⁸

Cần sửa một sự ghi nhầm số liệu phổ biến: Đại phế truất năm 2025 không phải là "32:0". Theo tổng hợp của "The Reporter", tháng 7 và 8 năm 2025 tổng cộng tổ chức hai đợt bỏ phiếu đại phế truất: đợt đầu là 24 uỷ viên lập pháp Quốc dân đảng cộng với Thị trưởng Tân Trúc đang bị đình chỉ chức vụ Cao Hồng An, chung 25 vụ; đợt hai là 7 uỷ viên lập pháp Quốc dân đảng, chung 7 vụ, hai đợt cộng lại 32 vụ. ⁹ Thêm vào đó vụ phế truất nghị sĩ huyện Nam Đầu Trần Ngọc Linh bỏ phiếu ngày 13 tháng 7, do phiếu đồng ý chưa đạt ngưỡng một phần tư tổng số người bầu cử mà không thông qua, ¹⁰ tổng cộng là 33 vụ, tất cả đều không thông qua. Con số "32:0" bỏ sót vụ Nam Đầu kia.

Meme như thế nào bị đảo ngược

Trước bỏ phiếu phế truất, động tác này từ hình ảnh chống phế truất của Vương Hồng Vi chuyển hóa thành đạo cụ châm biếm của phe phế truất; sau khi kết quả bỏ phiếu công bố, người ủng hộ phe Lam lại dùng ngược lại cụm từ "đại phế truất, đại thành công" để châm biếm hành động phế truất cuối cùng không phế truất được bất kỳ uỷ viên lập pháp nào. Đây là sự đảo ngược điển hình của meme chính trị: cùng một tổ hợp từ ngữ không cần thay đổi, chỉ cần thay đổi người nói, hoàn cảnh và kết quả, có thể biến từ khiêu khích thành bumerang.

Tuy nhiên, danh sách hoàn chỉnh như "Hoàng Vĩ Triết, Thẩm Bách Dương, Ngô Tư Diêu, Lâm Tuấn Hiến, Vương Nghĩa Xuyên v.v. đều từng bắt chước" cần có bản ghi hình/âm thanh hoặc báo cáo tin tức riêng lẻ của từng nhân vật để hỗ trợ. Các báo導 đáng tin cậy hiện có chỉ có thể trực tiếp xác nhận Hoàng Vĩ Triết, Thẩm Bách Dương cùng nhóm "Sơn Trừ Vi Hại" công khai sử dụng vào ngày 28 tháng 6; không thể chỉ vì các video cắt ghép hoặc chia sẻ lại trên mạng xã hội mà coi toàn bộ danh sách lưu truyền là thực tế đã được kiểm chứng.

2026: Bước vào cuộc đua thị trưởng Thành phố Đài Bắc

Tháng 8 năm 2026, ứng cử viên thị trưởng Thành phố Đài Bắc của Đảng Dân tiến Thẩm Bách Dương công bố khẩu hiệu tranh cử «Đài Bắc thuận lên» cùng các dấu hiệu tay đi kèm. Vương Hồng Vi bình luận rằng dấu hiệu tay này khiến bà liên tưởng đến đợt đại phế truất; ủy viên lập pháp Quốc dân đảng La Trí Cường thì châm biếng đề nghị Thẩm Bách Dương tiếp tục dùng «Ài ài ài, thế nào thế nào» làm dấu hiệu tranh cử. Bài báo cũng ghi nhận ủy viên lập pháp Đảng Dân tiến Lâm Thổ Yến cho rằng không nên chê cười ngôn ngữ ký hiệu của Đài Loan, cũng như sự phản bác của La Trí Cường đối với điều này.¹¹

Ngày 2 tháng 10 năm 2026, các thành viên đoàn Đảng Dân tiến tại Viện Lập pháp mặc áo in chữ «Thuận» cùng nhau hát bài ca tranh cử của Thẩm Bách Dương «Đài Bắc thuận lên» tại hội trường Viện Lập pháp. Thị trưởng Thành phố Đài Bắc Tưởng Vạn An ngày hôm sau khi được phỏng vấn nhắc đến cụm từ «Ài ài ài, thế nào thế nào» trong đợt đại phế truất năm 2025, và nói rằng các hoạt động liên quan «mang lại nhiều niềm vui».¹² Điều này khiến khẩu hiệu này một lần nữa trở thành ký ức chính trị mà phe xanh và phe lục lẫn nhau trích dẫn trong cuộc đua thị trưởng Thành phố Đài Bắc.

Ở đây cũng cần tách biệt hai việc: việc dấu hiệu tranh cử của Thẩm Bách Dương bị Vương Hồng Vi và La Trí Cường so sánh với động tác đại phế truất, là sự thật được báo dẫn công khai năm 2026; nhưng «Thẩm Bách Dương kế thừa bản vũ gốc» hay «im lăng này đã trở thành từ ngữ cố định của mọi cuộc chiến miệng lưỡi chính trị», thì là những khái quát mang tính đánh giá, không thể coi là thống kê khách quan được chứng minh trực tiếp bởi báo cáo tin tức.

Lịch sử lan truyền của «Ài ài ài, thế nào, thế nào», thay vì nói là do một cá nhân sáng tạo rồi bị phe đối phương cướp lấy, không như nói là một lần mã hóa lại lặp đi lặp lại của tư thế chính trị. Nó trước được hiểu là sự khiêu khích đối với đối thủ tại Viện Lập pháp, tiếp theo được các nhóm phế truất mang ra đường phố, rồi bị phe phản phế truất dùng kết quả bỏ phiếu để châm biếng, cuối cùng lại được mang vào cuộc đua thị trưởng Thành phố Đài Bắc năm 2026.

Điểm cười của nó xuất phát từ tư thế và ngữ khí, hiệu quả chính trị thì xuất phát từ ký ức. Những người đã xem tranh chấp gốc, có thể nhận ra Vương Hồng Vi và đại phế truất chỉ trong vài động tác; những người chưa xem video gốc, cũng có thể chỉ coi đó như một loại «thế thì bạn muốn làm sao» thông dụng. Chính vì nó có thể được các phe phái khác nhau biểu diễn lại, câu nói này mới từ một động tác công phòng biến thành một im lăng chính trị.

參考資料