Đinh Nhật Xương: Bản đồ phòng thủ biển Đài Loan dang dở đằng sau một đường dây điện báo

Tóm tắt 30 giây: Năm 1876, Đinh Nhật Xương cai quản Đài Loan qua biển, không phải là một dự án đơn lẻ, mà là một bản đồ kết nối phòng thủ biển, điện báo, đường sắt, hầm than, khai khẩn và chính trị. Đường dây điện báo Tán Nam đến Kỳ Hậu, An Bình hoàn thành năm 1877, đánh dấu sự khởi đầu của thông tin liên lạc hiện đại ở Đài Loan. Tuy nhiên, đường sắt và tàu chiến thép đã không được hoàn thành do hạn chế về kinh phí và thể chế. Đọc về Đinh Nhật Xương, trọng tâm không chỉ là những gì ông đã làm, mà còn là việc một kế hoạch đa ngành tại bộ máy hành chính cuối triều Thanh chỉ có thể hoàn thành được một phần nhỏ. ^{1 2}

Hình ảnh: Wikimedia Commons, 〈Chân dung Đinh Nhật Xương.jpg〉, tác giả không rõ, khoảng thế kỷ 19, được đánh dấu là phạm vi công cộng. Bài viết sử dụng URL nóng của Wikimedia Commons, không tải tệp riêng.

Ghi chú bản quyền hình ảnh: Trang hồ sơ bức chân dung ghi nhận tác giả không rõ và khoảng thế kỷ 19, được phát hành với nhãn phạm vi công cộng. Người dùng vẫn nên quay lại trang hồ sơ Wikimedia Commons để xác nhận thông tin cấp phép mới nhất.

Vào mùa đông năm 1876, Tuần phủ Phúc Kiến Đinh Nhật Xương vượt biển từ Phúc Châu, đến Kê Lung, rồi qua Tô Áo, Hậu Sơn, và trở về phủ Tán Nam. Chuyến tuần thú này không phải là một cuộc khảo sát địa phương thông thường, mà là việc triều đình nhà Thanh đặt một quan viên quen thuộc với phong trào Tây học vào tình hình Đài Loan đang vô cùng căng thẳng sau sự kiện Mẫu Đan Xã. ¹

Điểm mấu chốt của dòng thời gian này không phải là xây dựng Đinh Nhật Xương như điểm khởi đầu của mọi công trình sau này, mà là đặt ý tưởng của ông vào thứ tự quyết định tại thời điểm đó. Trước hết là sự lo lắng về phòng thủ biển, mới có việc tái đánh giá cảng biển, khoáng sản và giao thông. Việc điện báo hoàn thành trước không có nghĩa là các kế hoạch khác không quan trọng, mà chỉ ra rằng nó có khả năng được thực hiện đầu tiên với nguồn kinh phí hạn chế. ^{1 2 3}

Năm sau, đường dây điện báo từ phủ Tán Nam đến Kỳ Hậu, rồi đến An Bình hoàn thành, khoảng 95 km. Đây là điểm khởi đầu của việc Đài Loan tiếp nhận công nghệ viễn thông, và cũng là tuyến rõ ràng nhất mà Đinh Nhật Xương để lại tại Đài Loan. ²

Nhưng điều Đinh Nhật Xương thực sự muốn xây dựng chưa bao giờ chỉ là một đường dây. Ông muốn kết nối điện báo, đường sắt, hầm than, tàu chiến và khai khẩn thành một hệ thống phòng thủ biển hoàn chỉnh. Cuối cùng, thứ được hoàn thành là điện báo. Đường sắt và tàu chiến thép thì bị mắc kẹt trong vấn đề tiền bạc, thể chế và thời gian.

📝 Ghi chú của người biên tập
Câu chuyện về Đinh Nhật Xương không đơn giản chỉ là "thời Thanh cũng có hiện đại hóa", mà là một người nhìn thấy hệ thống, nhưng chỉ có thể hoàn thành được tuyến nhỏ nhất. Điện báo, đường sắt, hầm than và phòng thủ biển đều liên kết với nhau trong tấu chương của ông, nhưng khi đến giai đoạn thực thi lại bị chia thành các nha môn khác nhau, các khoản ngân sách khác nhau và thứ tự ưu tiên khác nhau. Sự chênh lệch này đáng để đọc hơn cả từ "người tiên phong".

Nhìn Đài Loan qua phòng thủ biển, chứ không phải qua hành chính địa phương

Đinh Nhật Xương sinh năm 1823 tại Phong Thuận, Quảng Đông, và mất năm 1882. Tính đặc biệt của ông trong phong trào tự cường cuối triều Thanh không chỉ nằm ở việc chủ trương học hỏi các khí vật phương Tây, mà còn ở chỗ ông xem quân sự, tài chính, giao thông và dân chính là một vấn đề thống nhất. Các công trình nghiên cứu chuyên khảo do Viện Nghiên cứu Trung Quốc về Lịch sử Hiện đại xuất bản đã lý giải thành tựu và thất bại của ông trong bối cảnh biến động chung của phong trào tự cường. ⁴

Năm 1868, Đinh Nhật Xương đã đề xuất ý tưởng coi Đài Loan là trung tâm phòng thủ biển Nam Dương. Năm 1874, sau khi triều đình nhà Thanh thảo luận lại về phòng thủ biển do sự kiện Mẫu Đan Xã, ông càng kiên quyết chủ trương đóng tàu chiến thép tại Đài Loan và đưa Đài Loan vào hệ thống phòng tuyến toàn bộ ven biển Đông Nam. ⁵

Một câu nói mà ông để lại gần như có thể coi là lời mở đầu cho cả một kế hoạch: "Chỉ khi Đài Loan được chuẩn bị, bờ biển mới không lo âu; nếu Đài Loan bất an, thì toàn cục đều dễ bị chấn động." ²

Ý tưởng này có bối cảnh thời đại. Năm 1874, sau khi Nhật Bản tiến quân vào Nam Đài Loan, triều đình nhà Thanh bắt đầu xem Đài Loan không chỉ là vùng biên viễn, mà còn là một nút giao thông hàng hải và phòng thủ Đông Nam. Đối với Đinh Nhật Xương, Đài Loan là một hòn đảo cần được kết nối với đội tàu, khoáng sản, đường sá và mạng lưới thông tin.

Nhưng "nhìn thấy hệ thống" không có nghĩa là kiểm soát được hệ thống. Tiền lương của Đài Loan phải được luân chuyển giữa Phúc Mẫn và các khu vực Nam Dương; công trình cần tìm người am hiểu kỹ thuật mới; quân bị lại phải trải qua sự thẩm định của nhiều nha môn khác nhau. Các tấu chương được trích dẫn trong các bài báo học thuật liên tục đề cập đến khó khăn trong việc huy động kinh phí, việc giải ngân không đúng hạn, và vấn đề tranh giành ngân sách giữa đường sắt, khai mỏ và phòng thủ biển. ²

Những rào cản này đã mang lại cho cải cách của Đinh Nhật Xương một nghịch lý hiện đại: càng muốn biến mọi thứ thành một hệ thống hỗ trợ lẫn nhau, thì càng phải vượt qua những ranh giới mà bộ máy hành chính thời đó kém nhất trong việc vượt qua.

Chính vì thế, ý tưởng về Đài Loan của ông khác với dự án đường sắt Lưu Minh Truyền sau này thường được ghi nhớ. Lưu Minh Truyền là người đưa xây dựng cấp tỉnh lên quy mô lớn hơn. Còn Đinh Nhật Xương đã sớm đề xuất: nếu không có giao thông và thông tin liên lạc, phòng thủ biển chỉ là sự bố trí lực lượng trên giấy. ⁶

Một đường dây điện báo làm "rút ngắn" hòn đảo

_Hình ảnh: Biểu ngữ Thất ngôn của Đinh Nhật Xương, Wikimedia Commons, trang hồ sơ, tác giả Đinh Nhật Xương, sáng tác trước năm 1883, được đánh dấu là phạm vi công cộng. Bài viết sử dụng URL nóng tệp gốc của Wikimedia Commons._

Cuối năm 1876, Đinh Nhật Xương đích thân tuần thú Đài Loan. Nghiên cứu học thuật chỉ ra rằng ông đã đặt vị trí phòng thủ biển và điều kiện giao thông của Đài Loan vào cùng một sự đánh giá, yêu cầu lắp đặt đường dây điện báo, xây dựng đường sắt, khai thác khoáng sản, để thông tin liên lạc, vận chuyển hàng hóa và điều động quân đội không còn bị đứt đoạn riêng lẻ. ²

Lộ trình của đường dây điện báo rất cụ thể: từ phủ Tán Nam đến Kỳ Hậu, rồi từ Tán Nam đến An Bình. Tư liệu giao thông Đài Loan thuộc Cục Lưu trữ Quốc gia cũng liệt kê dự án năm 1877 này là sự khởi đầu của việc Đài Loan tiếp nhận công nghệ viễn thông. ³

Nhìn lại ngày nay, 95 km có thể không phải là một con số đáng kinh ngạc. Nhưng đối với năm 1877, nó đại diện cho khả năng mệnh lệnh đến được cảng nhanh hơn, tin tức ngoại xâm quay về phủ thành nhanh hơn, và một hòn đảo bắt đầu sở hữu thông tin liên lạc thời gian thực của riêng mình.

Tuyến này cũng nói lên phương thức làm việc của Đinh Nhật Xương. Ông không chờ đợi sự xuất hiện của một quốc gia hiện đại hoàn chỉnh mới bắt đầu xây dựng. Ông nắm bắt điểm nút có khả năng thay đổi nhịp độ chung nhất, rồi kết nối điểm nút đó với quân sự và tài chính. Điện báo không phải là một màn trình diễn công nghệ đơn lẻ, mà là dây thần kinh của kế hoạch phòng thủ biển.

📝 Ghi chú của người biên tập
Tính hiện đại của điện báo không nằm ở chỗ nó giống như ngày nay, mà ở chỗ lần đầu tiên nó biến khoảng cách của Đài Loan thành một vấn đề có thể quản lý được. Lộ trình từ phủ Tán Nam đến Kỳ Hậu và An Bình vừa kết nối các cảng biển, vừa kết nối mệnh lệnh. Nó khiến phòng thủ biển không chỉ phụ thuộc vào tốc độ tàu hay sự truyền tin qua trạm dịch, mà bắt đầu dựa vào một mạng lưới có thể tái sử dụng.

Đường sắt chưa biến mất, nó chỉ chuyển sang một tương lai khác

Trong tấu chương, Đinh Nhật Xương nói: "Đài Loan phải xây dựng đường sắt và lắp đặt điện báo để phục vụ thông tin liên lạc, vận tải và điều động quân đội." ² Câu này đã đặt đường sắt vào một vị trí không hề lãng mạn: nó không phải là cảnh đẹp du lịch, cũng không chỉ là đầu tư thương mại, mà là việc đặt quân đội, hầm than, cảng biển và mệnh lệnh hành chính trên cùng một bảng vận hành.

Ông từng chủ trương di dời vật liệu đường sắt Tùng Hồ từ đại lục đến Đài Loan để sử dụng, và tìm các kỹ sư thảo luận về tuyến đường xây dựng. Các tấu chương của Đinh Nhật Xương về bánh xe, khai mỏ và điện báo ở Đài Loan được thu thập bởi Viện Nghiên cứu Trung Quốc về Lịch sử Hiện đại đã ghi lại, và cũng chỉ rõ rằng ông là một trong những người sớm nhất đề xuất đường sắt cho Đài Loan. ¹

Tuy nhiên, đường sắt không chỉ cần ray xe. Nó cần tiền, nhân lực kỹ thuật, quyền hành chính ổn định và thể chế bảo trì lâu dài. Đinh Nhật Xương đồng thời phải đối mặt với sự cạnh tranh ngân sách từ tàu chiến thép, đài pháo, vũ khí, điện báo và khai mỏ. Các tư liệu do nhà nghiên cứu tổng hợp cho thấy triều đình nhà Thanh thừa nhận tầm quan trọng của những việc này, nhưng cũng đối mặt với khó khăn tài chính "cùng lúc làm nhiều việc mà chi phí không hề nhỏ". ²

Mâu thuẫn gay gắt hơn là Đinh Nhật Xương sau đó chủ trương dùng kinh phí ban đầu dành cho bánh xe Đài Loan để mua tàu chiến thép. Đường sắt chỉ phục vụ Đài Loan, còn tàu chiến thép có thể hỗ trợ phòng thủ biển trên phạm vi rộng hơn. Vì vậy, những công trình vốn hỗ trợ lẫn nhau này buộc phải xếp thành một danh sách chỉ có thể làm được một thứ trước. ²

Đây không đơn thuần là "có tầm nhìn nhưng thất bại". Nó giống như phép tính khó giải nhất của cải cách cuối triều Thanh: mỗi hạng mục đều thuyết phục người khác, nhưng lại không có một túi tiền đáng tin cậy nào có thể chi trả đồng thời.

Hầm than, thuế khóa và dân chính, tất cả là một cuộc chiến chung

Sau khi đến Đài Loan, Đinh Nhật Xương trước tiên chú ý đến hầm than Kê Lung, sau đó đưa lưu huỳnh, dầu mỏ và quặng sắt vào quá trình khảo sát. Danh mục tư liệu của Viện Nghiên cứu Trung Quốc về Lịch sử Hiện đại cho thấy ông đã tấu báo về giếng than Bát Đẩu ở Kê Lung, và cũng đề xuất thống nhất bánh xe Đài Loan và khai mỏ. ¹

Trong ý tưởng của ông, hầm than không chỉ là một ngành công nghiệp. Nó có thể cung cấp nhiên liệu cho tàu hơi nước và máy móc, đồng thời tìm nguồn tài chính cho phòng thủ biển. Nếu khai thác khoáng sản mà không có giao thông thì thứ đào ra không vận chuyển được. Nếu đường sắt không có khai mỏ thì chi phí xây dựng càng khó thuyết phục triều đình.

Logic tương tự cũng xuất hiện trong chế độ thuế khóa. Các tư liệu sau này tổng hợp về sự cai trị Đài Loan của Đinh Nhật Xương đề cập đến việc ông đã xử lý các loại tô thuế hà khắc, chính trị và phát triển nông nghiệp. Những biện pháp này không thể đồng nhất với chính sách phúc lợi hiện đại, nhưng cho thấy ông biết rằng phòng thủ biển không chỉ diễn ra trên đài pháo, mà sự sẵn lòng gánh vác thuế khóa và chi phí hành chính của người dân cũng là một phần của quốc phòng. ⁷

Vấn đề là, những cải cách này vẫn mang giới hạn của quản lý quan lại thời Thanh. Các chính sách "chiêu khẩn", khai mỏ và an ủi dân bản địa của Đinh Nhật Xương vẫn là các công trình quản lý do quan phủ đặt tên, quy hoạch và thúc đẩy; xã hội địa phương không phải là một tờ giấy trắng chờ được điền vào. Các tài liệu nghiên cứu cũng nhắc nhở rằng thời gian ông ở Đài Loan rất ngắn, nhiều kế hoạch bị hạn chế bởi thiếu kinh phí và sự kiềm chế của triều đình, nên hiệu quả thực tế có giới hạn. ²

Hơn nữa, các tư liệu còn lại phần lớn là tấu chương quan viên, tài liệu do chính quyền tổng hợp và nghiên cứu sau này. Chúng rất giỏi trong việc cho chúng ta biết chính quyền muốn làm gì, nhưng không nhất thiết thể hiện đầy đủ cách người dân địa phương, cộng đồng bản địa và những người bị trưng dụng tài nguyên phản ứng như thế nào. Đây cũng là khoảng trống mà khi đọc Đinh Nhật Xương cần phải giữ lại: không thể vì bản đồ được vẽ chi tiết nên đồng nhất kế hoạch với thực tế.

Nhìn từ góc độ này, ý nghĩa của đường dây điện báo càng phức tạp hơn. Nó thực sự đã rút ngắn khoảng cách thông tin hành chính và quân sự, nhưng nó cũng phục vụ cho việc quản lý và huy động nhanh hơn. Công nghệ không tự lựa chọn mục đích sử dụng; người sử dụng và thể chế mới quyết định nó giúp ai tăng tốc.

Do đó, không thể viết kế hoạch của ông thành một con đường thẳng dẫn đến hiện đại hóa thành công. Cách nói chính xác hơn là: ông đã lần đầu tiên đặt nhiều vấn đề sau này sẽ được xử lý riêng biệt lên cùng một bản đồ ở Đài Loan.

📝 Ghi chú của người biên tập: Thời điểm cải cách khó khăn nhất, thường không phải là không biết phải làm gì, mà là mọi việc cần làm đều đang tranh giành cùng một khoản tiền.

Hơn nửa năm tuần thú, để lại cái bóng còn dài hơn nhiệm kỳ

Sau khi được bổ nhiệm làm Tuần phủ Phúc Kiến, Đinh Nhật Xương chịu trách nhiệm về toàn bộ Đài Loan. Các tài liệu hiện có cho thấy, vào tháng 11 năm đầu Canh Đức (năm thứ nhất của Cảnh Thọ), đã có chiếu chỉ về việc ông được bổ sung chức vụ Tuần phủ Phúc Kiến và chuẩn bị công tác an ủi dân bản địa trong mùa đông xuân tại Đài Loan. ⁸

Thời gian ông ở Đài Loan không dài. Các bài báo học thuật tổng hợp là từ mùa đông đến mùa xuân năm 1876, cho đến khi ông rời Đài Loan vì bệnh vào năm 1877. Điều này khiến câu chuyện của ông mang một tỷ lệ kỳ lạ: nhiệm kỳ ngắn, kế hoạch lớn, công trình hoàn thành ít, nhưng bản đồ được trích dẫn sau này lại rất nhiều. ²

Tóm tắt nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Trung Quốc về Lịch sử Hiện đại cho biết Lý Hồng Chương đã đánh giá Đinh Nhật Xương là "quan viên Tây học, tinh năng hiếm có, đủ để giải quyết khó khăn thời cuộc", và bản tóm tắt đó cũng không né tránh những khó khăn và thất bại của ông. ⁴ Sự đặt cạnh này rất quan trọng, bởi vì nó từ chối gán Đinh Nhật Xương vào một trong hai ô "người tiên phong" hay "người thất bại".

Ông thực sự đã thúc đẩy điện báo, và cũng đưa đường sắt và khai mỏ vào cuộc thảo luận cốt lõi của quản lý Đài Loan. Nhưng tàu chiến thép đã không được thành lập theo bản đồ của ông, và đường sắt cũng chưa hình thành mạng lưới hoàn chỉnh trong nhiệm kỳ của ông. Việc tổng hợp tài liệu của Cục Lưu trữ Quốc gia cũng chỉ ra rằng xây dựng giao thông thời Thanh thường do quan viên địa phương tự thúc đẩy, thiếu cơ quan trung ương chủ trì và kế hoạch hoàn chỉnh, nên sự phát triển có giới hạn và khó duy trì. ³

Sự hạn chế này không phải là khiếm khuyết cá nhân của Đinh Nhật Xương, mà là một phần của điều kiện thể chế. Ông có thể đề xuất các kế hoạch đa ngành, nhưng lại thiếu bộ máy hành chính đủ ổn định để biến kế hoạch thành công trình dài hạn.

Sau này Đài Loan được thành lập tỉnh, Lưu Minh Truyền tiếp nhận việc quản lý và xây dựng cấp tỉnh quy mô lớn hơn, thường bị ghi là phần hoàn thành ý tưởng của Đinh Nhật Xương. Nhưng vị trí quyền lực, điều kiện tài chính và tình hình thời đại của hai người không giống nhau. Việc gán tất cả thành quả sau này cho tầm nhìn của người trước sẽ che khuất vấn đề thực sự quan trọng: một ý tưởng cần trải qua bao nhiêu lần cải cách thể chế mới có thể trở thành đường sá, điện báo hay mỏ?

Một tấm biển nhắc nhở chúng ta về những điều ngoài kế hoạch

Hình ảnh: Tấm bia do Đinh Nhật Xương tặng tại nhà của Liên Cử Nhân ở làng Bình Lâm, huyện Song Khê, Tân Bắc, Wikimedia Commons, trang hồ sơ, nhiếp ảnh gia Tự Nhân Mạnh Tử, CC BY-SA 4.0. Bài viết sử dụng URL nóng tệp gốc của Wikimedia Commons.

Tên Đinh Nhật Xương không chỉ xuất hiện trong tấu chương, mà còn trong ký ức của kiến trúc và các tấm biển địa phương. Những di vật này không thể chứng minh trực tiếp rằng mọi biện pháp quản lý đều thành công, nhưng chúng nhắc nhở chúng ta rằng hoạt động của quan viên được xã hội địa phương lưu giữ bằng những cách khác nhau. Hồ sơ lưu lại ngôn ngữ hành chính, còn tấm biển lưu lại mối quan hệ, sự tặng cho và ký ức địa phương. Khi đặt hai thứ này cạnh nhau, nhân vật mới không chỉ là một chuỗi chức danh. ⁵

📝 Ghi chú của người biên tập
Một đường dây điện báo có thể tính bằng km, nhưng một tấm biển không thể chỉ tính bằng kích thước. Cái trước cho chúng ta thấy quốc gia tăng tốc mệnh lệnh như thế nào, cái sau cho chúng ta thấy địa phương đã đặt một quan viên vào không gian của mình ra sao. Lịch sử Đài Loan của Đinh Nhật Xương chính là sự dao động giữa hai thang đo này: trên là bản đồ phòng thủ biển, dưới là dấu vết con người và địa phương để lại.

Đọc ra một trí tưởng tượng kỹ thuật từ tấu chương

Điều đáng chú ý trong các tấu chương của Đinh Nhật Xương là chúng không phải là đơn xin cấp kinh phí cho một mục tiêu riêng lẻ. Bên cạnh điện báo sẽ xuất hiện đường sắt, bên cạnh đường sắt sẽ có hầm than, và hầm than lại liên kết với tàu hơi nước, vũ khí và cảng biển. Cách viết này đã thay đổi Đài Loan từ một nơi cần quan viên cai quản thành một tổng thể cần được đo đạc, vận chuyển, thông tin liên lạc và đầu tư. ^{1 2}

Trí tưởng tượng kỹ thuật này cũng có những nguy hiểm của nó. Khi quan viên đặt đất đai, cảng biển, khoáng sản và dân số vào cùng một phép tính quốc phòng, người dân địa phương dễ bị xem như nguồn thuế, sức lao động hoặc đối tượng cần được an ủi. Vì vậy, bài viết này không trực tiếp gọi việc an ủi dân bản địa và khai khẩn của Đinh Nhật Xương là chính sách tiến bộ, cũng không coi ngôn ngữ "khai hóa" trong hồ sơ chính thức là sự tự mô tả của xã hội địa phương. Điều có thể xác nhận là ông đã đưa những vấn đề này vào kế hoạch quản lý, chứ không phải việc liệu địa phương có thay đổi hoàn toàn theo kế hoạch hay không. ^{2 8}

Từ góc độ ngày nay, sự phân biệt này rất quan trọng. Hiện đại hóa không chỉ là tổng hợp của điện, đường ray và máy móc, mà còn bao gồm ai có quyền quyết định tuyến đi qua đâu, khoáng sản do ai khai thác, và loại tri thức địa phương nào sẽ được ghi vào báo cáo chính thức. Các tài liệu Đinh Nhật Xương để lại cho chúng ta thấy một quan viên đã đề xuất giải pháp hệ thống, và cũng cho chúng ta thấy những con người mà giải pháp đó chưa thể viết ra.

Nhìn lại hôm nay, tiên phong không phải là một huyền thoại khác

Đinh Nhật Xương thường được đặt giữa Thẩm Bào Trân và Lưu Minh Truyền. Vị trí này dễ tạo ra một sự tiếp nối lịch sử trật tự: Thẩm Bào Trân mở đầu, Đinh Nhật Xương kế thừa, Lưu Minh Truyền hoàn thành. Nhưng lịch sử thực tế lại lộn xộn hơn. Con người rời nhiệm sở, tiền bạc bị gián đoạn, vật liệu được tái sử dụng, và các công trình sau này cũng không nhất thiết đi theo thiết kế ban đầu. ¹

Điểm đáng đọc nhất trong Tư liệu Tây học Đài Loan cuối triều Thanh là nó đặt tấu chương, chiếu chỉ và các dự án sau này cạnh nhau. Các đề xuất của Đinh Nhật Xương và điện báo, đường sắt, máy móc của Lưu Minh Truyền sau này có thể nhìn thấy lẫn nhau, nhưng không thể bị ép thành "Đinh Nhật Xương đã tiên tri mọi thứ". ¹

Trang nhân vật Đinh Nhật Xương trên Wikipedia tiếng Anh đưa việc quản lý Đài Loan, ngoại giao, cải cách quân sự và phong trào tự cường của ông vào một bài sử về nhân vật, đồng thời liệt kê các tài liệu nghiên cứu Trung Quốc hiện đại mà nó dựa vào. Điều này nhắc nhở chúng ta rằng khi đọc một quan viên, không chỉ nên đọc kế hoạch của ông, mà còn phải phân biệt những gì được hồ sơ ghi lại trực tiếp và những gì là hình tượng nhân vật do hậu thế kết nối từ các cải cách khác nhau. ⁹

Hình ảnh mạnh mẽ nhất mà Đinh Nhật Xương để lại có lẽ không phải là một công trình hoàn thành, mà là đường dây điện báo kéo dài từ Tán Nam đến Kỳ Hậu và An Bình. Nó rất mảnh mai, nhưng nó đã gắn kết cả một tập hợp các vấn đề chưa được giải quyết: Ai chịu trách nhiệm về an ninh của Đài Loan? Ai chi trả cho sự hiện đại hóa? Thông tin liên lạc là vì nhân dân, quân đội, hay cả hai cùng tồn tại?

Năm 1877, đường dây điện báo đã đến đích. Đường sắt, hầm than và tàu chiến thép thì chưa. Đây không phải là một kết cục viên mãn, nhưng lại là lối vào tốt nhất để hiểu Đinh Nhật Xương: sự hiện đại hóa của Đài Loan không bắt đầu từ sự hoàn thành, mà bắt đầu từ việc có người lần đầu tiên vẽ các vấn đề bị tách rời lên cùng một bản đồ.

Đọc thêm

• Kho lưu trữ văn kiện Đài Loan Viện Nghiên cứu Trung Quốc về Lịch sử Hiện đại: Tư liệu Tây học Đài Loan cuối triều Thanh
• Đại học Khoa học và Công nghệ Tán Nam: Nghiên cứu về phòng thủ biển của Đinh Nhật Xương đối với Đài Loan - lấy ví dụ điện báo và các công trình Tây học
• Cục Lưu trữ Quốc gia: Xây dựng và ảnh hưởng của đường sắt ngành đường mía / Mạng lưới giao thông Đài Loan
• Viện Nghiên cứu Trung Quốc về Lịch sử Hiện đại: Đinh Nhật Xương và phong trào tự cường
• Kho lưu trữ kỹ thuật số Viện Nghiên cứu Trung Quốc: Có chiếu chỉ bổ nhiệm các công việc an ủi dân bản địa của Tuần phủ Phúc Kiến Đinh Nhật Xương

Tài liệu tham khảo

Nguồn ảnh: Ba hình ảnh Wikimedia Commons trong bài viết này đều sử dụng URL nóng tệp gốc, không tải riêng. Chân dung là tác giả không rõ, khoảng thế kỷ 19, phạm vi công cộng. 〈Biểu ngữ Thất ngôn〉 là tác phẩm của Đinh Nhật Xương, tác giả mất năm 1882, trang hồ sơ ghi nhận phạm vi công cộng. 〈Tấm bia do Đinh Nhật Xương tặng tại nhà của Liên Cử Nhân〉 được Tự Nhân Mạnh Tử chụp, trang hồ sơ ghi nhận CC BY-SA 4.0. Vui lòng sử dụng theo các điều khoản cấp phép của trang hồ sơ chân dung, trang hồ sơ thư pháp và trang hồ sơ tấm bia.