Chung Triệu Chính: Người không hoàn thành bằng đại học, đã viết nên dòng sông dài của người Đài Loan

Tóm tắt 30 giây: Chung Triệu Chính không phải là người bước vào giới văn chương qua một con đường học thuật suôn sẻ. Ông được giáo dục bằng tiếng Nhật trong thời kỳ Nhật trị, và sau này mới học lại tiếng Trung; ông nhập học ngành Ngôn ngữ Trung Quốc tại Đại học Đài Bắc năm 1948, nhưng vì rào cản ngôn ngữ và các vấn đề sức khỏe nên đã bỏ dở giữa chừng. Sau đó, ông vẫn viết ra 《Lỗ Băng Hoa》, 〈Đoại Lưu Tam Bộ Khúc〉 và 《Đài Loan Nhân Tam Bộ Khúc》, đưa làng người Khách Gia, các dân tộc bản địa và lịch sử cận đại Đài Loan vào tiểu thuyết dài tập.^{1 2 3}

Lời tựa: Trước hết phải hỏi ai có thể lưu lại ký ức cho Đài Loan

Đọc Chung Triệu Chính không thể chỉ bắt đầu từ một niên biểu tác giả. Điểm khởi đầu tốt hơn là hãy tưởng tượng một người đã được giáo dục bằng tiếng Nhật trước tuổi hai mươi, nhưng sau chiến tranh lại buộc phải học lại tiếng Trung. Đây không chỉ là việc thay đổi sách giáo khoa, mà là việc tìm lại ngôn ngữ có thể mô tả gia đình, địa phương và cuộc đời mình. Sự chuyển dịch ngôn ngữ này sau đó đã trở thành một dòng chảy ngầm khó nhận thấy nhưng luôn tồn tại trong văn học Đài Loan thời hậu chiến.^{4 5}

Tác phẩm của Chung Triệu Chính quan trọng vì ông không chỉ viết về sự bế tắc ngôn ngữ như một vết thương cá nhân. Ông đẩy nó lên thành một vấn đề lớn hơn: Nếu xuất bản chính thống chỉ chấp nhận một loại ngôn ngữ, một lịch sử và một chủ thể "đàng hoàng" nào đó, thì những người sống ở các vườn trà Long Đàm, làng Khách Gia, vùng núi và trong các gia đình thời hậu chiến liệu còn có thể trở thành trung tâm của câu chuyện Đài Loan không?

Vì vậy, bài viết này không xem 《Lỗ Băng Hoa》 như một tác phẩm hoài niệm đơn lẻ, cũng không coi "Mẹ của văn học Đài Loan" là điểm kết thúc. Nó muốn theo dõi một tuyến công việc thực tế: Chung Triệu Chính đã trở thành tiểu thuyết gia từ giáo viên như thế nào, ông đã dùng biên tập và thư tín để kết nối các nhà văn ra sao, làm thế nào để đưa ngôn ngữ và ký ức dân tộc Khách Gia vào hành động công chúng, và làm thế nào để kiến trúc cùng đường phố Long Đàm trở thành một cảnh quan văn học vẫn có thể được đọc.^{1 2 6}

Ghi chú của người phụ trách triển lãm: Việc đặt lời tựa sau phần tóm tắt 30 giây là để giải thích phương pháp đọc trước, rồi mới đi vào tiểu sử. Cốt lõi của Chung Triệu Chính không phải là bốn chữ "thành công trong nghịch cảnh", mà là cách ngôn ngữ, địa phương và thể chế văn học cùng định hình nên một nhà văn; độc giả hiểu được vấn đề này thì các tác phẩm và hoạt động công chúng sau này mới không bị tách thành những hồ sơ rời rạc.

Con cái của Cửu Tọa Liêu, Long Đàm

Vào ngày 20 tháng 1 năm 1925, Chung Triệu Chính sinh ra tại Cửu Tọa Liêu, Long Đàm, Cao Hùng. Lúc đó nơi này thuộc làng Long Đàm, quận Đại Khê, tỉnh Tân Trúc trong thời kỳ Nhật trị. Cha ông là giáo viên, sau này cũng làm hiệu trưởng. Gia đình này giúp ông tiếp xúc với chữ viết và giáo dục từ rất sớm, nhưng cũng khiến sự trưởng thành của ông bị chia cắt bởi một rào cản ngôn ngữ: trường học sử dụng tiếng Nhật, còn chế độ mới thời hậu chiến lại yêu cầu ông phải học lại tiếng Trung.^{1 6 7}

Ông từng theo học tại Trường Trung học Tam Đàm và Trường Sư phạm Thanh niên Chương Gia, sau khi tốt nghiệp đã làm giáo viên trường tiểu học. Năm 1948, ông đã thi vào ngành Ngôn ngữ Trung Quốc tại Đại học Đài Bắc, muốn biến việc sáng tác văn học thành một con đường chính thức hơn. Nhưng rào cản ngôn ngữ do giáo dục kiểu Nhật thời trẻ gây ra, cộng với bệnh sốt rét ác tính và suy giảm thính lực trong thời gian phục vụ quân ngũ, khiến ông khó theo kịp chương trình, cuối cùng ông trở về Long Đàm để giảng dạy.^{2 3}

Trải nghiệm này dễ dàng bị viết thành một câu chuyện truyền cảm hứng về "vươn lên sau thất bại", nhưng điểm mấu chốt của Chung Triệu Chính không phải là việc ông vượt qua một lần thất bại, mà là ông đã biến khoảng trống ngôn ngữ thành vấn đề sáng tác: Một người Đài Loan rốt cuộc cần dùng ngôn ngữ nào để viết về địa phương, gia đình và lịch sử của mình? Bài tổng kết trên tờ Taipei Times bằng tiếng Anh xếp ông vào "thế hệ đa ngôn ngữ": thế hệ này lớn lên trong môi trường giáo dục tiếng Nhật, buộc phải chuyển sang tiếng Hoa sau năm 1945, việc sáng tác vốn đã mang theo sự ma sát do quá trình chuyển đổi thể chế để lại.^{4 5}

Viết một cuốn tiểu thuyết bị trả lại bản thảo trước

Năm 1951, Chung Triệu Chính chính thức bước vào giới văn chương với tác phẩm 〈Hôn Hậu〉 được đăng trên Tự Do Đàm. Hồ sơ cựu sinh viên Đại học Đài Bắc ghi nhận rằng sau này ông đã trải qua nhiều lần bị trả lại bản thảo, nhưng tự gọi mình là "chiến binh gửi bài". Ông không xem công việc giáo viên như một khoảng thời gian chờ danh tiếng mà vừa dạy học vừa đọc văn học thế giới, dịch thuật và sáng tác.³

Đầu những năm 1960, tiểu thuyết dài tập của ông 《Lỗ Băng Hoa》 được đăng trên phụ bản của Liên Hợp Báo. Các tài liệu khác nhau ghi niên đại xuất bản lần đầu là 1960, 1961 hoặc 1962; cách nói ổn thỏa hơn là: nó ra đời vào đầu những năm 1960, câu chuyện được lấy cảm hứng từ giáo dục vùng nông thôn và cuộc sống nông thôn mà ông chứng kiến khi dạy học tại trường tiểu học Long Đàm.^{1 2 3 8}

Điều dễ nhớ nhất trong tiểu thuyết là đứa trẻ vẽ tranh và một người thầy không muốn giao tài năng cho số phận. Vấn đề sâu xa hơn là, những đứa trẻ ở vùng nông thôn không phải là không có khả năng, mà là trường học, gia đình và nguồn lực xã hội đã sớm định sẵn vị trí cho chúng. Bộ phim sau này khiến 《Lỗ Băng Hoa》 trở thành cái tên quen thuộc với công chúng, nhưng điều tiểu thuyết để lại trước tiên là bối cảnh về cách nông thôn Đài Loan nhìn nhận giáo dục và tài năng trong những năm 1960.^{3 8}

Hình ảnh: Tự Nhân Mạnh Tử, Trang tập tin Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Tòa nhà này kết nối bối cảnh giáo dục trong 《Lỗ Băng Hoa》 với địa điểm thực tế tại Long Đàm.

Ghi chú của người phụ trách triển lãm: Điểm đáng đọc nhất ở Chung Triệu Chính không phải là ông đã viết bao nhiêu cuốn tiểu thuyết, mà là ông luôn giấu vấn đề "ai có tư cách được ghi vào lịch sử" trong một đứa trẻ, một ngôi làng hay một phương ngữ. Bức ảnh tòa nhà này đặt sau phần 《Lỗ Băng Hoa》 là để trường học trong tiểu thuyết không chỉ dừng lại ở cốt truyện.

Kéo ký ức của một người thành dòng sông dài

《Lỗ Băng Hoa》 cho độc giả thấy trường học và nông thôn Long Đàm, còn 《Đoại Lưu Tam Bộ Khúc》 kéo tầm nhìn về thời đại ông trưởng thành. 《Đài Loan Nhân Tam Bộ Khúc》 mở rộng hơn nữa, viết về cuộc sống của người Đài Loan trong các chế độ chính trị và bước ngoặt lịch sử khác nhau. Bảo tàng Văn học Cao Hùng coi những tác phẩm này là sự thực hành quan trọng của Chung Triệu Chính trong việc khai phá thể loại "tiểu thuyết đại hà" của Đài Loan.¹

Hình ảnh: Chia wei ku, Trang tập tin Wikimedia Commons, Miền công cộng. Dòng chữ "Vọng Xuân Phong" trong bức ảnh kết nối văn chương của tác giả với không gian công cộng Long Đàm.

Ghi chú của người phụ trách triển lãm: Bức ảnh bia khắc tên này được đặt ở chương "Tiểu thuyết đại hà", chứ không phải ở đầu tiểu sử, bởi vì nó thể hiện trạng thái của tác phẩm sau khi rời khỏi trang sách: văn chương trở thành một phần của cảnh quan địa phương, độc giả có thể nhìn thấy văn học được bảo tồn và trích dẫn tại Long Đàm, rồi quay về cuộc sống thường nhật.

"Tiểu thuyết đại hà" không phải là sắp xếp các năm thành một bảng biểu, mà là để nhân vật sống giữa chế độ và đất đai. Những con người trong tác phẩm của Chung Triệu Chính không chỉ là nạn nhân hay nhân chứng lịch sử, họ có công việc, hôn nhân, gia đình, ngôn ngữ, và cả cuộc sống thường nhật không chịu biến mất trong thời đại vĩ đại. Điều này khiến tiểu thuyết của ông vừa gần gũi với tài liệu địa phương và câu chuyện gia đình, nhưng lại không chỉ là tài liệu địa phương hay câu chuyện gia đình.

Tài liệu của Quốc lập Đài Loan Văn học Quán chỉ ra rằng các tác phẩm quan trọng khác của ông bao gồm 《Cao Sơn Tổ Khúc》 và 《Nộ Đào》. 《Cao Sơn Tổ Khúc》 xử lý lịch sử của các dân tộc bản địa, còn 《Nộ Đào》 lấy bối cảnh sự kiện Hai Hai Ba, Chung Triệu Chính đã mất ba năm để hoàn thành, xuất bản năm 1993. Tuyến sáng tác này cho thấy ông viết về người Khách Gia không phải là tự nhốt mình trong một dân tộc duy nhất, mà là bắt đầu từ vị trí của mình để truy vấn cách các dân tộc khác cùng trải qua lịch sử Đài Loan.²

Quy mô sáng tác của ông cũng không thể chỉ đại diện bằng cuốn 《Lỗ Băng Hoa》. Cơ sở dữ liệu thống kê ông đã để lại 22 tiểu thuyết dài, 154 tiểu thuyết trung và ngắn, 7 tập tùy bút phê bình, hơn 30 kịch bản truyền hình, 47 tác phẩm dịch thuật và 15 tuyển tập biên soạn. Những con số này không phải để tôn vinh tác giả, mà là để độc giả hiểu: ông giống một người lao động văn học vận hành liên tục hơn là một thiên tài đơn lẻ thỉnh thoảng viết nên kiệt tác.²

Nhà văn cũng là biên tập viên và người kết nối

Vai trò của Chung Triệu Chính trong giới văn chương không chỉ nằm ở các tác phẩm của mình. Từ năm 1964, ông đã hỗ trợ Ngô Trác Lưu biên tập Đài Loan Văn Nghệ. Năm 1978, ông làm tổng biên tập phụ bản của Minh Chúng Nhật Báo, và cũng từng là tổng biên tập Văn Hữu Thông Tín. Từ năm 1957, ông trao đổi thư từ với các nhà văn như Chung Lý Hòa, Liêu Thanh Tú, Lý Dung Xuân, Trần Hỏa Toàn, thông qua tạp chí để trao đổi tác phẩm, ý kiến và tin tức xuất bản.²

Năm 1965, ông biên tập mười tập 《Tuyển Tập Tác Phẩm Của Các Nhà Văn Bản Xứ》, thu thập tới 168 tác giả tiểu thuyết và thơ. Tầm quan trọng của bộ tuyển tập này không chỉ nằm ở số lượng: nó đã tập hợp các tác phẩm của các nhà văn bản xứ thời hậu chiến trước mắt độc giả, giúp "văn học Đài Loan" tồn tại dưới dạng những văn bản có thể đọc, so sánh và truyền bá mà không cần chờ đến sau.²

Ông cũng dịch văn học Nhật Bản, và biên soạn hai tập 《Tuyển Tập Văn Học Người Khách Gia Đài Loan》. Bảo tàng Văn học Cao Hùng và Từ điển Văn học Đài Loan đều liệt kê công việc biên tập, dịch thuật và nâng đỡ thế hệ kế cận này là đóng góp lịch sử văn học của ông. Chung Triệu Chính không chỉ hoàn thành tác phẩm trong phòng làm việc. Ông còn giúp dệt nên một tấm lưới để người khác có thể đi qua trong văn học Đài Loan.^{1 2 3}

"Người Khách Gia" không phải là bối cảnh, mà là một trách nhiệm công cộng

Vị trí công chúng của Chung Triệu Chính về sau gắn liền với sự sáng tạo văn học của ông. Ngày 28 tháng 12 năm 1988, ông tham gia và lãnh đạo "Cuộc tuần hành đòi lại tiếng Khách Gia". Năm 1990, ông làm chủ tịch Hiệp hội Văn bút Đài Loan, năm 1994, ông nhậm chức Chủ tịch Hội đồng Công tác công chúng người Khách Gia Đài Loan, và tham gia thúc đẩy văn hóa và truyền thông người Khách Gia.^{2 3}

Những hành động này đã biến "người Khách Gia" không chỉ là màu sắc địa phương trong tiểu thuyết, mà còn thành một vấn đề về quyền ngôn ngữ, ký ức văn hóa và sự tham gia công chúng. Đối với Chung Triệu Chính, việc bảo tồn văn học người Khách Gia không có nghĩa là nhốt người Khách Gia trong truyền thống. Nó giống như yêu cầu Đài Loan thừa nhận rằng mình vốn đã có nhiều giọng nói khác nhau trong một thời đại chủ yếu dựa trên ngôn ngữ và tự sự lịch sử đơn nhất. Giới thiệu tác giả tiếng Anh của Ủy ban Người Khách Gia gọi ông là người tiên phong của tiểu thuyết sông dài hoàn chỉnh của Đài Loan, cũng ghi lại việc Văn Hữu Thông Tín ngừng xuất bản dưới áp lực khủng bố trắng vào năm 1958. Văn học ở đây vừa là hình thức sáng tác, vừa là phương pháp để các nhà văn duy trì kết nối với nhau.^{6 9 5}

Ông từng làm cố vấn chính sách cho phủ Tổng thống, và nhận được sự công nhận từ Giải thưởng Văn nghệ Quốc gia, Giải thưởng Ngô Tam Liên, Giải thưởng Văn hóa Tổng thống. Nhưng nếu chỉ liệt kê những giải thưởng này như một hồ sơ, thì lại che khuất điều ông thực sự làm trong thời gian dài: sáng tác, biên tập, dịch thuật, thư tín, tổ chức, và mở cánh cửa cho người kế cận bước vào văn học.^{1 3}

_Hình ảnh: Ảnh tư liệu chính thức của phủ Tổng thống. Trang tập tin Wikimedia Commons, CC BY 2.0._

Ghi chú của người phụ trách triển lãm: Bức ảnh tư liệu chính thức này được đặt sau các hoạt động văn hóa công chúng, nhắc nhở độc giả rằng Chung Triệu Chính không chỉ là một nhà văn được đọc, mà còn là một người đã được xã hội Đài Loan đáp lại bằng huân chương, sự ca ngợi và ký ức công chúng.

Long Đàm để lại không phải là một bảo tàng

Chung Triệu Chính qua đời vào ngày 16 tháng 5 năm 2020. Ngày nay, Khu sinh thái Văn học Chung Triệu Chính tại Long Đàm, bao gồm các khu vực như ký túc xá kiểu Nhật của trường tiểu học Long Đàm và Vũ Đức Điện Long Đàm, được định vị không chỉ để lưu giữ tư liệu tác giả mà còn để quảng bá tác phẩm và văn học người Khách Gia Đài Loan.^{1 10 11}

Hình ảnh: Kumokumo0310, Trang tập tin Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Vũ Đức Điện và khu ký túc xá kiểu Nhật cùng cấu thành bối cảnh địa phương của Khu sinh thái văn học.

Ghi chú của người phụ trách triển lãm: Bức ảnh Vũ Đức Điện được đặt trong phần lịch sử khu sinh thái, chứ không phải song song với chân dung tác giả, bởi vì nó thể hiện "văn học đi vào kiến trúc và bảo tồn địa phương": tên tuổi Chung Triệu Chính còn lại trong một không gian văn hóa của Long Đàm có thể đi dạo, chiêm ngưỡng và tái hiểu.

Quốc lập Đài Loan Văn học Quán thiết kế nơi này như một con đường văn học để bước vào cuộc sống địa phương. Du khách không chỉ thấy niên biểu của một nhà văn, mà còn gặp gỡ những con phố, trường học, kiến trúc cũ và nơi sinh ra 《Lỗ Băng Hoa》 của Long Đàm. Vì vậy, quê hương của tác giả không phải là phông nền, mà là hiện trường vẫn đang giải thích lẫn nhau với tác phẩm.^{8 10}

Giải thưởng Văn học Chung Triệu Chính Cao Hùng Đài Loan đưa tên ông vào một thể chế sáng tạo mới, tiếp tục tuyển chọn các tác phẩm tiểu thuyết, văn xuôi báo chí, truyện cổ tích và các thể loại khác. Trang hoạt động của Quốc lập Đài Loan Văn học Quán cho thấy giải thưởng này vẫn chủ yếu tập trung vào việc tuyển bài và nuôi dưỡng người sáng tạo. Sự sắp xếp này mang một ý nghĩa rất cụ thể: cách tốt nhất để tưởng nhớ Chung Triệu Chính không phải là nhốt ông trong danh xưng "Mẹ của văn học Đài Loan", mà là để những người chưa có tên cũng có ngày được đọc.^{11 12}

Cuộc đời Chung Triệu Chính để lại hai tuyến dường như đối lập. Một tuyến là việc ông luôn lấp đầy những khoảng trống về ngôn ngữ, lịch sử và bản đồ văn học. Tuyến còn lại là việc ông không ngừng nhường vị trí của mình, mở đường cho các nhà văn, dân tộc và địa phương khác. Người giáo viên không hoàn thành bằng đại học đó, cuối cùng đã hoàn thành một cây cầu văn học để người Đài Loan có thể tự đọc lịch sử của mình.

Vật liệu của cây cầu này rất đa dạng: những đứa trẻ ở vườn trà Long Đàm, những giáo viên mới học được chú âm trong lớp thời hậu chiến, các bản thảo bị trả lại, các ấn phẩm in bằng dầu gửi cho bạn văn hữu, tiếng Khách Gia bị kìm nén, và những cuốn tiểu thuyết kéo dài ký ức địa phương. Chung Triệu Chính không viết Đài Loan thành một câu trả lời đã hoàn chỉnh. Ông để độc giả thấy rằng văn học Đài Loan được sinh ra từng câu chữ qua sự chuyển dịch ngôn ngữ, sự mất tiếng lịch sử và sự hỗ trợ lẫn nhau.

Đọc Chung Triệu Chính ngày nay, điều quan trọng nhất có lẽ không phải là chấp nhận danh xưng "Mẹ của văn học Đài Loan", mà là quay lại hành động lặp đi lặp lại của ông: đặt một người dễ bị bỏ qua vào trung tâm câu chuyện, để ngôn ngữ, đất đai và sự lựa chọn của họ đều có vị trí. Đây cũng là lý do tại sao khu sinh thái Long Đàm và giải thưởng văn học vẫn còn ý nghĩa—chúng biến việc tưởng niệm từ thì quá khứ thành thì hiện tại, tiếp tục đặt câu hỏi ai vẫn chưa được ghi vào Đài Loan.

Bắt đầu từ việc dịch chính bộ óc của mình

Tiếng Trung của Chung Triệu Chính không phải là một ngôn ngữ tự nhiên ngay từ đầu. Ông trước tiên học bằng tiếng Nhật, sau đó mới học tiếng Trung, và khi sáng tác thậm chí còn phải dịch trong đầu. Sự trôi chảy này đã không bị ông che giấu, mà ngược lại trở thành chìa khóa để hiểu văn học Đài Loan thời hậu chiến.^{4 5}

Vấn đề ông đối mặt không chỉ là "học tốt tiếng Quốc ngữ". Khi ký ức tuổi thơ của một người được lưu giữ bằng tiếng Nhật, cuộc sống gia đình và địa phương diễn ra bằng tiếng Khách Gia hoặc tiếng Đài, mà thị trường xuất bản lại yêu cầu tác phẩm bằng tiếng Hoa, thì mỗi câu chữ mà nhà văn viết ra đều đang quyết định những kinh nghiệm nào có thể được mang vào thế giới công cộng.

Vai trò của Văn Hữu Thông Tín ở đây rất nhỏ, nhưng cũng rất quan trọng. Nó không phải là một nhà xuất bản lớn, mà là một lối hẹp để các nhà văn gửi, thảo luận và khuyến khích lẫn nhau. Lối hẹp vẫn là cánh cửa, cho phép những người bị giới xuất bản chính thống loại trừ có thể giao tác phẩm của mình cho nhau trước.^{2 5}

Hoạt động văn học này cũng giải thích tại sao Chung Triệu Chính luôn được ghi nhớ như một biên tập viên. Biên tập không phải là công việc phụ trợ của nhà văn, mà là sự phân bổ văn hóa quyết định ai có thể được nhìn thấy, loại kinh nghiệm Đài Loan nào có thể tồn tại.

Ông đã bảo tồn tác phẩm cho các nhà văn như Chung Lý Hòa và thúc đẩy bảo tàng, cũng giới thiệu tác phẩm cho các tác giả trẻ. Những hành động này không nhất thiết được độc giả nhìn thấy trực tiếp, nhưng chúng đã thay đổi phạm vi khả kiến của văn học Đài Loan.^{2 9}

Nếu chỉ đọc 《Lỗ Băng Hoa》, người ta sẽ nghĩ Chung Triệu Chính chủ yếu viết về giáo dục vùng nông thôn. Chỉ khi đọc công việc biên tập và dịch thuật của ông, người ta mới nhận ra rằng ông thực chất luôn xử lý vấn đề "ai có thể trở thành chủ ngữ của văn học Đài Loan".

Bốn dòng sông, bốn loại thời gian Đài Loan

Tài liệu tiếng Anh của Ủy ban Người Khách Gia xem Chung Triệu Chính là tác giả đã hoàn thành bốn bộ tiểu thuyết sông dài của Đài Loan. Trọng tâm của cách nói này không phải là tạo ra hồ sơ cho ông, mà là vì các tác phẩm của ông có những quy mô lịch sử khác nhau: ký ức cá nhân, lịch sử người Đài Loan, kinh nghiệm của các dân tộc bản địa và chấn thương chính trị chưa lắng xuống sau sự kiện Hai Hai Ba.⁵

《Đoại Lưu Tam Bộ Khúc》 bắt đầu từ dòng nước đục của cá nhân và thời đại, 《Đài Loan Nhân Tam Bộ Khúc》 đặt nhân vật vào một lịch sử dài hơn. 《Cao Sơn Tổ Khúc》 chuyển hướng sang vùng núi và các dân tộc bản địa, còn 《Nộ Đào》 đối mặt trực diện với sự kiện Hai Hai Ba. Những tác phẩm này không thể thay thế lẫn nhau, vì mỗi tác phẩm đều thay đổi ranh giới của "câu chuyện Đài Loan".²

Sự vĩ đại của tiểu thuyết đại hà không chỉ là số lượng nhân vật nhiều, mà là nó để cuộc sống thường nhật của những người nhỏ bé gánh chịu sức nặng lịch sử. Chung Triệu Chính viết về ăn uống, đi học, làm việc, yêu đương và chuyển nhà, nhưng độc giả cảm nhận được chính trị, chiến tranh và chính sách ngôn ngữ đã đi vào gia đình qua những hành động này.

Điều này cũng giúp sự ghi chép lịch sử của ông tránh con đường chỉ nhìn vào các nhà lãnh đạo. Các nhân vật chính trị có thể tuyên bố chế độ, còn các nhân vật tiểu thuyết phải tiếp tục sống sau khi chế độ được tuyên bố. Những tác phẩm dài tập của Chung Triệu Chính thường đặt áp lực lịch sử thực sự lên những người thứ hai.

《Lỗ Băng Hoa》 sau này được chuyển thể thành phim, giúp nhiều người nhớ đến câu chuyện về vườn trà, trẻ em và giáo dục. Nhưng mức độ nổi tiếng của bản chuyển thể không thể thay thế vị trí lịch sử của tiểu thuyết gốc. Tiểu thuyết đã lưu giữ góc nhìn đầu tiên khi nhà văn bắt đầu từ kinh nghiệm địa phương Long Đàm để viết sự bất bình đẳng trong giáo dục thành vấn đề xã hội.^{3 8 4}

Vì vậy, Long Đàm không chỉ là một phông nền để độc giả chụp ảnh, mà là thước đo cho tác phẩm của Chung Triệu Chính. Khi độc giả đi qua khu phố ông từng sống và quay lại đọc tiểu thuyết, họ sẽ thấy rõ hơn cách ông viết địa phương quen thuộc thành ký ức xuyên thế hệ.

Tính địa phương này cũng không đồng nghĩa với sự khép kín. Chung Triệu Chính bắt đầu từ làng Khách Gia, viết đến các dân tộc bản địa, Hai Hai Ba, nhóm tác giả thời hậu chiến và thể chế văn học Đài Loan. Đài Loan của ông không phải là tự truyện của một dân tộc duy nhất, mà là ký ức đa dạng được tạo ra sau khi các kinh nghiệm khác nhau va chạm với nhau.

Tác phẩm của Chung Triệu Chính vẫn đáng để đọc lại, chính vì ngày nay Đài Loan đã có nhiều ngôn ngữ và nhiều vị trí xuất bản hơn. Người đọc mới không cần xem ông như một tượng thần không thể thách thức, mà có thể bắt đầu từ những lựa chọn của ông để tiếp tục đặt câu hỏi ai, phương ngữ nào, địa phương nào vẫn chưa được đưa vào câu chuyện.

Tài liệu tham khảo